مشاوره ازدواج و خانواده کودک و نوجوان
سایت تخصصی مشاوره روانشناسی و روانپزشکی با هزاران مطلب مفیدو آموزنده
مشاوره ازدواج و خانواده کودک و نوجوان
سایت تخصصی مشاوره روانشناسی و روانپزشکی با هزاران مطلب مفیدو آموزندهبرخورد با نوجوان سلطه طلب
مقدمه
| «معذرت خواهی» اسلحه ی بچههاست و هر لحظه از آن استفاده می کنند. شما باید کاملاً آماده باشید و انتظار آن را داشته باشید. در صورت تخلف و عذرخواهی های مکرر، سعی کنید که خواسته های خود را بیشتر کنید و به او بیشتر سخت بگیرید. |
برخورد با نوجوانان باید به گونه ای باشد که به تشدید عصبانیت، عصیانگری و عناد منجر نگردد. بسیاری از شیوههایی که در برخورد با کودکان کارایی قابل ملاحظه ای دارند در صورت تجویز برای برخورد با نوجوانان، مسئله ساز می شوند. والدین باید متوجه باشند که دوران بلوغ، دوران انتقال است، از این رو باید شیوه ی برخورد خود را به روش برخورد با افراد بالغ تغییر دهند.
در این زمینه باید محدودیت های خود را مشخص کنید
کنترل والدین بر روی نوجوانان، متأثر از واکنشهای آنان نسبت به رفتار نوجوان است. هرکاری که نوجوان انجام می دهد انتخاب اوست. والدین به طور طبیعی در چنین مواردی فریاد می کشند، کتک می زنند، گریه می کنند یا نقش یک قربانی را بازی می کنند. در عوض نوجوان به سرعت یاد می گیرد که مهارتهای خود را در مواجهه با والدین افزایش دهد.
پدر و مادرها با معمای لاینحلی روبرو می شوند که چرا کسی به حرف آنها گوش نمی کند و از آنها فرمان نمی برد.
به دنبال سابقه ی رفتار سلطه طلب نوجوان خود باشید
رفتار قدیمی آسان ترین روش مقابله است. شما تصور می کنید که با افزایش فشار به خودتان تا حد مرگ، او را مجبور به تجدید نظر خواهید کرد. کمی به عقب برگردید و فکر کنید که او واقعاً به دنبال چیست؟ شما به وضوح در خواهید یافت که رفتار او بیانگر خواستههایش است. بچه هایی با طرز فکر منفی، به دوستانشان راه و روش تسلط بر والدین را میآموزند؛ طبیعی است که او از این روشها برای تسلط بر شما استفاده کند. به کارهایی که او می کند و واکنشهای خود به کارهای او دقت کنید.
غیرقابل پیش بینی باشید
به خاطر داشته باشید که فرزند شما مطابق با نقشه عمل می کند. برای مقابله با او هر پدر یا مادری باید پیشاپیش یک ضد حمله را طراحی کرده باشد. در این میان افرادی که دارای عکسالعملهای قابل پیشبینی باشند به راحتی مغلوب می شوند.
واکنش شما در مقابل بچه های سلطه طلب باید غیر قابل پیش بینی باشد (اما عواقب احتمالی آن باید پیش بینی شده باشد).
روبرو شدن با یک بچه ی سلطه جو مثل یک بازی شطرنج است؛ فقط کافیست چند حرکت بعدی را طراحی کنید تا بفهمید که او دنبال چیست.
روی رفتار آنها دقت کنید
نوجوانان تمایل دارند زمانی که شما بر روی اعمال و رفتار آنها که نشانه ی عدم مسئولیت و تعهد به مقررات است بحث می کنید، موضوع را عوض کنند. آنها با استادی تمام سعی می کنند با مطرح کردن مسائل دیگر خود را از زیر ضربات اتهامات شما خارج کنند. شما منحرف نشوید و موضوع اصلی مربوط به آنها را فراموش نکنید.
او در تمام طول روز در خانه قدم زده است. او عصبانی می شود. پیشنهادات گمراه کننده می دهد. اهل خانه را ندیده می گیرد و احساس گناه را به آنها منتقل می کند. ما نباید میدان را خالی کنیم. او تمام شگردهای خود را که قبلاً طرح کرده به کار می گیرد و سرانجام تسلیم می شود. پس از آن ما نباید به او اجازه دهیم که رفتار خود را به ما تحمیل کند.
در صورت معذرت خواهی، بر اجرای تنبیهات انضباطی اصرار ورزید
معذرت خواهی او را بپذیرید ولی او باید تاوان جرایم را بپردازد. فرزند من مرتباً عملی را تکرار می کرد و مدام معذرت خواهی می کرد. در این موقع متوجه شدم که عذرخواهی به تنهایی کافی نیست و تنبیه انضباطی هم لازم است.
| در دوران بلوغ، سطح فکر افراد گسترش پیدا می کند و تعالی می یابد. نوجوانان همزمان با شناختن هویت خود قادر به تفکر انتزاعی هستند. آنها درباره ی مسایل کاملاً جدی فکر می کنند، و درباره ی جهانی که در آن به سر می برند قضاوت می کنند. |
بگذارید تا مزه ی رفتارهای خودش را بچشد. گاهگاهی مانند خودش رفتار کنید. وقتی بر سر شما فریاد می کشد او را تنها بگذارید.
تمام نکات را با دقت بررسی کنید
دقت کنید که نوجوانان چه چیزهایی می گویند اما فقط به گفته های آنها متکی نباشید. والدین معمولاً در گفتار فرزندانشان دروغ های زیادی را می یابند و داستانهای کاملاً دروغین آنها را مرور می کنند. زمانهای مدرسه رفتن و برگشتن را کاملاً چک کنید. وقتی به خانه ی دوستش می رود به بهانه ای او را کنترل کنید؛ هر چیزی را که به شما می گوید امتحان کنید تا از صحت و سقم آن اطمینان یابید. (اما کنترل شما باید حتی الامکان نامحسوس باشد).
اجازهی بازی با موضوع را به او ندهید
از این شاخه به آن شاخه پریدن و اجتناب از پاسخ به سؤالات به منظور یافتن پاسخ مناسب، می تواند علامت هشدار دهنده ای باشد. قبول نکنید. جمله ی«من از خانه بیرون می روم» غیر قابل قبول است.
مذاکره در مورد مسائل اصلی ممنوع است
در مورد مسائل اساسی که سلامت خانواده را تهدید می کند جدی باشید. برای نرفتن به مدرسه هیچ عذر و بهانه ای پذیرفته نیست. مواظب باشید بچهها دنبال یک نقطه ضعف می گردند. شما باید برای او محدودیتها و دلایل ایجاد قوانین و مقررات خانوادگی را به خوبی تصویر کنید؛ پس دلیلی برای اینگونه درخواست ها وجود ندارد. به او اجازه ندهید که برای شما گزینه ای انتخاب کند یا شما را محدود نماید. زمانی که شما شرایط را تعیین می کنید باید کاملاً آگاه باشید که از او چه انتظاراتی دارید.
عذرخواهی را محدود کنید
«معذرت خواهی» اسلحه ی بچههاست و هر لحظه از آن استفاده می کنند. شما باید کاملاً آماده باشید و انتظار آن را داشته باشید. در صورت تخلف و عذرخواهی های مکرر، سعی کنید که خواسته های خود را بیشتر کنید و به او بیشتر سخت بگیرید.
بیشتر عمل کنید و کمتر شعار دهید
تمام اعمال شما باید مداوم، پیگیر و با طراحی قبلی باشد. صحبتهای والدین برای بچه های سلطه طلب معنایی ندارد. آنها توجهی به گفتههای شما ندارند و بیشتر،«اعمال» شماست که در آنها مؤثر واقع می شود.
عصبانیت مشکلی را حل نمی کند و فقط باعث می شود برخورد با مسئله بسیار شخصی شود. فردی که خونسردی خود را حفظ می کند بیشتر میتواند خود را کنترل کند. بهترین موقعیت برای بچه ی سلطه طلب، عصبانیت والدین است. وقتی شما عصبانی، درمانده و گیج می شوید او بهره برداری می کند. هر وقت احساس کردید که گفته های او ممکن است شما را عصبانی کند، بگویید:«جداً که انتظار نداشتم. واقعاً که عالی گفتی.» این شیوه شما را از گرفتار شدن در دامی که او برایتان تدارک دیده، محافظت خواهد کرد و وقت کافی پیدا می کنید که پاسخ عاطفی مناسبی به او بدهید.
به او اجازه ندهید شما را بی اعتبار کند
بچه ها بدون شک از شما خواهند پرسید: «تو چطور قادر به درک من هستی در حالی که هیچ وقت احساس مرا نداشته ای و کارهایی را که من انجام دادهام تو هیچ وقت انجام ندادهای؟ » می دانید این حقه ای است که آنها به کار می برند تا شما نسبت به اعمال آنها بی تفاوت باشید. به او بگویید: ما دربارهی «زندگی نوجوانی من» صحبت نمی کنیم، ما داریم درباره ی «رفتار غیر مسئولانه تو» بحث می کنیم.
| دقت کنید که نوجوانان چه چیزهایی می گویند اما فقط به گفته های آنها متکی نباشید. والدین معمولاً در گفتار فرزندانشان دروغ های زیادی را می یابند و داستانهای کاملاً دروغین آنها را مرور می کنند. زمانهای مدرسه رفتن و برگشتن را کاملاً چک کنید. وقتی به خانه ی دوستش می رود به بهانه ای او را کنترل کنید؛ هر چیزی را که به شما می گوید امتحان کنید تا از صحت و سقم آن اطمینان یابید. |
پدر و مادری که هیچ نقشه ای ندارند و نمی دانند که در چه جهتی باید حرکت کنند موقعیت مناسبی در دستان یک نوجوان خواهند بود. یک نوجوان سلطه طلب می تواند با رفتارش محیط را تحت تأثیر خود قرار دهد، اما نوجوانی که درگیر ورزش و سایر تفریحات سالم است کمتر وقت دارد که برای انجام کارهای خلاف برنامه ریزی کند.
با همسر خود جهت هماهنگی بیشتر ارتباط برقرار کنید
گاهی یکی از والدین به کارهایی که فرزندش انجام می دهد آگاهی کامل دارد و دیگری به علت گرفتاری های گوناگون به این مسائل توجهی ندارد. عدم آگاهی و ارتباط والدین با هم، شرایط مناسبی را برای نوجوان ایجاد خواهد کرد تا برنامههای خود را ادامه دهد. زمانی که این دو برای مقابله با نوجوان ِ سلطه طلب خود برنامه ی هماهنگی نداشته باشند، دردسر بیشتر می شود.
در این زمینه به چند سؤال که میتواند والدین را در شیوه ی صحیح برخورد با نوجوانان یاری نماید پاسخ داده شده است:
1ـ در مقابل رفتار پرخاشگرانهی نوجوان چه باید کرد؟
هرگز برایش موعظه نکنید.
او را مورد تحقیر و سرزنش قرار ندهید.
خونسردی خود را از دست ندهید. به مقابله به مثل نپردازید.
از او کینه به دل نگیرید.
اگر از او توقع احترام دارید باید در جلب احترامش بکوشید.
2ـ چرا نوجوان نسبت به بزرگترها رفتار پرخاشگرانه نشان می دهد؟
در سنین نوجوانی بر اثر ترشحات هورمونی، علاوه بر تغییرات ظاهری، در رفتار و خلق و خوی نوجوان نیز تغییراتی ایجاد می شود. زودرنجی و حساس بودن نیز از مشخصات این دوره است. نوجوان به خصوص در مقابل کسی که احساس کند درصدد لطمه زدن به غرورش است عکس العمل تند و خشن نشان می دهد. سرزنش و تحقیر سبب بروز رفتار پرخاشگرانه و بی ادبانه در او می شود.
3ـ گرسنگی عاطفی چیست؟
بعضی از پدران و مادران تصور می کنند که «اظهار محبت» نوعی ضعف و سستی است از این رو حالت سردی به خود می گیرند؛ در نتیجه فرزندشان به یک نوع گرسنگی عاطفی مبتلا می شود.
4ـ از شیر گرفتن روان شناختی دورهی نوجوانی یعنی چه؟
در این دوران علاقه ی فرد نسبت به خانواده کاهش می یابد و بیشتر با دوستانش ارتباط برقرار می کند. وظیفه ی خانواده است که فرزندان خود را در بعضی مشکلات خانوادگی شرکت دهند، عقاید آنها را محترم شمارند و به همکاری با والدین و ایجاد نوعی دوستی صمیمانه میان خود و آنها عادت دهند.
پرخاشگری نوجوانان و رابطه آن با تمایلات جنسی
کودکان کم کم که به سوی نوجوانی گام بر می دارند و در این فرایند توانایی هایی کسب می کنند که به احساس امنیت آنها کمک می کند. اما با این وجود همین توانایی ها نیز ممکن است درمعرض ناامنی قرار گیرند. در واقع امنیت آنها به مهارت هایشان در استفاده از این توانایی ها و آنهایی که پیش از این فرا گرفته اند، بستگی دارد. کنترل تمایلات جنسی و کنترل پرخاشگری یکی از مهمترین توانمندی های این دوران است که در این یادداشت سعی شده است به آنها بپردازیم.
دوره نوجوانی با تغییرات هورمونی و ظهور صفات ثانوی جنسی همراه است. این مسئله کودک را از لحاظ زیستی تحت تاثیر قرار می دهد، زیرا تغییرات هورمونی تاثیری مستقیم بر حالات خلقی و روانی کودک دارند و تغییرات جسمی و روانی را سبب می شود تا درک دیگری از خود داشته باشد.
آیا کودک از این تغییرات استقبال می کند یا از آنها می ترسد؟
آیا بر اساس انگیزه های آنی جنسی خود رفتار می کند یا جانب احتیاط را در پیش می گیرد. در اوایل نوجوانی، عادات خوردن، مفهوم زیبایی یا جذابیت و انگاره بدن نیز تغییر می کند؛ با ظاهر خود هر کاری می کند، مثلا موی خود را رنگ می کنند و آرایش های گوناگونی به کار می برند و این امر برای والدینی که در دهه های گذشته زندگی کرده اند، چندان تعریف شده نیست و این گونه اعمال فرزند قابل تصور نمی باشد. اما آرایش های عجیب و غریب امروزی بیش از گذشته ما را به متعجب می کند. گویی هر نسل راهی مبالغه آمیز برای تغییر ظاهر خود پیدا می کند که نسل گذشته را تکان می دهد.والدین از شدت گرفتن امور جنسی در سالهای اخیر نگرانند. امروزه نه تنها ظهور زودرس تمایلات جنسی، بلکه ترس از بیماری های مسری مانند ایدز نیز والدین را بسیار نگران می کند.
به عنوان پدر و مادر می توانیم برخوردهای متفاوتی با مسائل جنسی یا وضع ظاهر فرزندمان داشته باشیم. هم می توانید رفتار او را جلوه ای از عدم اطمینان او درباره وضع ظاهرش تلقی کنید که با افراط و تفریط یا کنترل خود سعی می کند که با تغییرات آن کنار آید و هم می توانید آن را عاملی برای خشم و عصبانیت خود تلقی کنید. حال اگر فرض دوم را دنبال کنید و دائم بخواهید تا درباره مدل مو، آرایش، لباس، و... او جر و بحث کنید، مبارزه بر سر قدرت پا می گیرد و هر طرف سعی می کند تا حرف خود را به اثبات برساند و این مانع از آن است که نیاز کودک به رسیدگی، اتکا به والدین و احترام آنها تامین شود. در این صورت نگرانی نوجوان نسبت به تغییرات جسمی و نیاز به رفتارهای افراطی بیشتر می شود. نوجوانان هم در زمینه بهداشت و سلامت جسمی و هم از لحاظ رفتارهای صحیح نیاز به راهنمایی دارند.
پرخاشگری های خطرناک ریشه در اوایل کودکی دارد. اگر کودک از همان ابتدا از مراقبت های مورد نیاز و مقررات سازنده محروم بماند احتمال بروز پرخاشگری و خشونت های خطرناک خیلی بیشتر خواهد بود
نگرانی نهفته در لحن کلامتان، پذیرش طرز تفکر نوجوان و استدلال شما با او درباره کارهایی که می توان انجام داد،همگی برای نوجوانی که سعی می کند با نگرانی های ناشی از تغییرات جسمی خود کنار آید مفید است. علاوه بر خانواده ها مدارس نیز با این مسائل درگیر می شوند. بعضی از مدارس در مورد لباس مدرسه سخت گیری می کنند. نوجوانانی که در مدرسه لباس های غیر متعارف می پوشند،محدودیت های مدرسه را نوعی ممانعت از آزادی ابراز وجود تلقی می کنند. هم والدین و هم کارگزاران مدرسه باید تدبیری بیندیشند که بین آزادی و نیاز به امنیت و پذیرش نوجوان تعادل برقرار سازد. در سرتاسر زندگی مسائل جنسی و اندازه بدن از مسائل مهم فرد است. نوجوانی که بتواند از خود بد تصویری هماهنگ با زندگی واقعی بسازد و برای خود معیاری درونی شخصی داشته باشد این مسائل را به خوبی پشت سر می گذارد. معیار درونی بازتابی از ارزش ها و روابط خانوادگی است. اگر درجهت رشد و پرورش و نیز حمایت از کودک باشد،در عین حال که به کودک اجازه عرض اندامی معقول می دهد، نیاز کودک به راهنمایی را نیز تامین می کند.
کنترل پرخاشگری
به تدریج که کودک بزرگتر و قوی تر می شود، کنترل پرخاشگری اهمیت بیشتری پیدا می کند. نوجوانان به روش های گوناگونی با خشم خود برخورد می کنند. بعضی به ورزش و فعالیت های سازمان یافته روی می آورند، بعضی با این و آن جنگ و دعوا می کنند، عده ای مرتکب دزدی می شوند و عده ای دیگر دست به چاقو می برند. پرخاشگری های خطرناک ریشه در اوایل کودکی دارد. اگر کودک از همان ابتدا از مراقبت های مورد نیاز و مقررات سازنده محروم بماند احتمال بروز پرخاشگری و خشونت های خطرناک خیلی بیشتر خواهد بود. حتی خانواده های مرفه و متوسط یا بیش از حد پرستار و یا کارکنان چرخشی مهد کودکها، یکپارچگی مراقبت ها را از بین می برد و کودک همواره با فقدان های متعدد روبرو می شود.
این گرایش های منفی در درصد معینی از نوجوانان و در تمام گروه های اجتماعی مشاهده می شود، اما در میان طبقات محروم اقتصادی بیشتر است.
جامعه دو راه در پیش دارد: زندانهای بیشتری بسازد یا برنامه های ویژه ای را در مدارس و گروه های مختلف تدارک ببیند.
اما در نوجوانی معمولا شانس دومی هم وجود دارد و ما می توانیم با افزایش رسیدگی های پرورشی، تعیین حدود و مقررات اکید در جوی احترام آمیز، تشکیل گروه های دونفره آموزش و تعلیمات حرفه ای و سوق دادن نوجوانان در فعالیت هایی که به آن وسیله نیروی پرخاشگری خود را تخلیه کنند، از این امکان بهره بجوئیم. کودکانی که استعداد ورزشی خوبی دارند معمولا این تجربه ها را از مربی خود فرا می گیرند و کودکانی که از لحاظ درسی با استعداد هستند از سوی معلمانشان. اما آن عده از نوجوانان که خیلی با استعداد نیستند نیز به این تجربه ها نیاز دارند.
حق بچگی را از کودکانتان نگیرید!
نام چند بازی دوران کودکی خود را به خاطر دارید؟ یکی، دو تا، سه تا یا آنقدر بچه شیطانی بودهاید که شمار آن از دستتان در رفته است؟
تقریبا میتوان گفت که جواب کودکان دهههای 50 و 60، هفت سنگ، چوب و چرخ، دسش ده، شاه-دزد-وزیر، اسم فامیل، لی لی و .... است.
همینطور که این نسل به دهههای 60 و 70 میرسید بازیهای جدید و خلاقانه تری به آنها اضافه شد، این دو نسل دوران مزاحمتهای تلفنی کودکانه و آزار مردم به طرق مختلف از جمله زدن زنگ خانهها راس ساعت 2 و 3 بعداز ظهر، ترقه بازیهای وقت و بی وقت و البته بازیهای کم خطری مانند آب پاشی، استپ هوایی، بالا بلندی، گرگی رنگی و هزاران بازی مندرآوردی دیگر بود!
تا پایان این دو دهه، همه چیز داشت خوب پیش میرفت و بچهها واقعا سرخوش بودند و نصف بیشتر عمر خود را در کوچه و خیابان، مشغول بازی و شیطنت سپری میکردند.
اما با آغاز دهه 80 و یکه تازی کامپیوتر، بازیها رنگ مدرن تری به خود گرفت؛ کم کم توپهای پلاستیکی راه راه و لیگهای فوتبال محلهای و گرگم به هواها جای خود را به آتاری، سگا و میکرو داد.
اکنون دیگر دهه 90 شده، دیگر کمتر میتوان کودکان را در کوچه و خیابان مشغول بازی و سر و صدا دید، حالا دیگر قوانین مجتمعهای مس************ی بازیهای سر ظهر، شب و نصف شب و کلا همه را ممنوع کرده، اگر هم کمی سر و صدا در کوچهها شنیده شود، والدین برای همدیگر شاخ و شانه میکشند و یکدیگر را متهم به عدم تربیت صحیح فرزند میکنند!
حالا دیگر هر جای شهر قدم بگذاری محال است که گیم نتها را مملو از کوکان زیر 10 سال و بعضا بالای 20 سال نبینی!
تنوع بازیهای رایانهای را هم که نگو و نپرس! گویی دیگر بچهها "بچگی" نمیکنند و هرچه زودتر میخواهند به دنیای بزرگسالان وارد شوند و خلاصه بگویم که بچهها واقعا "سوسول" شدهاند.
روانشناسان علت این امر را غفلت و سهل انگاری والدین در درک روحیات و نیازهای دوران کودکی و البته مدرن شدن هرچه بیشتر زندگیها میدانند.
"گرین من" در مقالهای با عنوان "Child Care Information Exchange" میگوید که انجام بازیهای خارج از منزل برای شکوفایی حس آزادی، کنجکاوی، خطر پذیری و آزمون و خطای کودکان یک الزام محسوب میشود. کودکان به فرصتی نیاز دارند تا ناشناختهها، غیر مترقبهها و حوادث ماجراجویی و در حقیقت "کودکی" خود را کشف کنند.
دکتر "فرانسیس ورادل" در مقالهای به نام "outdoor play" کودکان را تشویق به گِل بازی و بازی کردن با چمن، سنگ و شن میکند که معمولا از نظر مادران ایرانی تفریح پر میکروبی شناخته میشود اما از نظر او این نوع بازی ها، تفریحات سازنده محسوب میشود.
در این مقاله بازیهای خارج از منزل و همبازی شدن با سایر کودکان در کوچه و انجام بازیهایی نظیر خاله بازی، پیش بینی وضع هوا(البته به طور نه چندان علمی!) و درختکاری همواره تاکید شده، چرا که کودک میآموزد در شرایط و هنگام رویارویی با افراد مختلف خارج از منزل چگونه واکنش نشان دهد و همین امر روابط اجتماعی او را به گونهای صحیح شکل میدهد.
"جاشوآ آرنسون"، روانشناس آمریکایی نیز در مقالهای ذکر میکند که هرچند بازیهای خارج از منزل میتوانند کودک را دچار ویروس و میکروب کنند اما پیامدهای سلامتی این بازیها نظیر جنب و جوش و تنفس هوای آزاد و احساس سبک بالی کودکانه بسیار بیشتر از مضرات آن خواهد بود.
تحقیقات نشان داده کودکانی که بیشتر وقت خود را در خارج از منزل سپری میکنند احتمال بسیاری دارد که در بزرگسالی به پیاده روی، باغبانی، دوچرخه سواری و کوهنوردی روی بیاورند که عدم انجام همگی این موارد ذکر شده نیز به بحران سلامت این سالها تبدیل شده است.
Reasons Outdoor Play Does A bBody Good دکتر "کارول تورگان" در مقالهای چند دلیل را بر ضرورت انجام بازیهای خارج از منزل برای کودکان ذکر میکند، از جمله این که
- جست وخیز باعث تقویت سیستم قلبی عروقی، کاهش خطر بیماریهای قلبی و کنترل فشار خون و کلسترول بدن کودکان میشود.
- داشتن فعالیت مکرر باعث حفظ و نگه داری مناسب حجم استخوان کودکان میشود.
- برای کودکانی که بیشتر وقت بازی خود را خارج از منزل سپری میکنند احتمال اندکی برای ابتلا به نزدیک بینی وجود دارد.
- بازی و دنبال هم گذاشتن کودکان باعث تقویت و حفظ بافت عضلانی بچهها میشود.
- بازیهایی که با فعالیت زیاد همراه باشد باعث میشود تا کودک گلوکوز را به عنوان منبع انرژی مصرف کند و در نتیجه توانایی بدن در مصرف انسولین بهبود پیدا میکند و بالطبع آن خطر ابتلا به دیابت نیز کاهش پیدا میکند.
- بدو بدوهای معمول بازیهای کودکانه، مواد شیمیایی مغز را تحریک کرده و ثابت شده که علائم افسردگی و اضطراب را کاهش داده و اعتماد به نفس و عزت کودکان را افزایش میدهد.
"Rae Pica" نویسنده 12 کتاب در حوزه آموزشی و استادیار دانشگاه نیوهمپشایر آمریکا در مقالهای به نام "Take it Outside" پر مشغله بودن والدین و عدم اطمینان از امنیت محیط خارج از منزل، ورود تلویزیون، کامپیوتر و بازیهای ویدیویی به محیط رشد کودکان را دلیل محروم گذاشتن بچهها از بازی بیرون منزل میداند.
وی محیط خارج از منزل را بهترین مکان برای یادگیری و کسب تجربه معرفی کرده که کودک با ورود به آن، تمام حسهای خود را برای درک این محیط به کار میگیرد.
وقتی کودک پای خود را بیرون از منزل میگذارد، حس خود مختاری، تصمیم گیری مستقل و شناخت محیط را از دیدگاه خود میآموزد.
به گفته pica، جست خیز و شیطنت، جیغ و فریاد همگی نیازهای یک کودک است که معمولا در خانه مورد سرکوب قرار میگیرند ولی میتوان با بیرون بردن بچهها اجازه تخلیه انرژی را به آن ها داد و به تجربیات حسی، دیداری و شنیداریشان توجه کرد.
نکته آخر اینکه زوجهای عزیز، زمانی نام پدر و مادر برازنده شماست که به خوبی نقش والدین را نه فقط با تدارک خوراکیهای رنگارنگ و آخرین برند کامپیوتر، بلکه با درک خصوصیات و نیازهای سنی کودکتان و مهیا کردن زمینههای "بچگی کردن" صحیح کودکان ایفا کنید.
در ضمن هیچ کودکی تا به حال از بازی در کوچه و خیابان نه بزهکار و مجرم شده و البته نه سرطان پوست گرفته!
آیا ما میتوانیم از خود مراقبت کنیم؟
خوب صبحانه خوردن، به تمرکز در مدرسه کمک میکند. وقتی خوب خوابیدی، خوشاخلاقتر هستی و با دوستانت درگیر نخواهی شد. یادت باشد اگر میانوعدهی سالم بخوری دچار بیماری نخواهی شد و سیستم گوارش بهتری خواهی داشت.
این کارها یعنی مراقبت از خود، که یک مهارت مهم است و دانشآموزان باید در مدرسه آن را بیاموزند. سال تحصیلی هنوز خیلی نیست که شروع شده، پس بد نیست این توصیهها را جدی بگیرید.
مهناز تسلیمی، کارشناس آموزش سلامت دربارهی نقش خودمراقبتی میگوید: «نقش خودمراقبتی بسیار مهم است و دانشآموزان باید این نقش را به خوبی یاد بگیرند. همانطور که دانشآموزان درسهای گوناگون را آموزش میبیند، باید بهداشت و زندگی سالم را هم فرا بگیرند. کسی که این موارد را یاد بگیرد و به آنها عمل کند در آینده هم این نکتهها را رعایت خواهد کرد.»
او میگوید: «دانشآموزان بعد از آموزش میتوانند دانستههای خود را به خانواده و همسالان انتقال بدهند. هر روز مطالب جدید را بهروز کنند و این رفتار جزء رفتارهای ثانویهی آنها شود.»
او تأکید میکند: «دانشآموزان باید مشکلات جسمی خود را به مربیان بهداشت و اولیای مدرسه عنوان کنند. پنهان کردن مشکلات از اولیای مدرسه خطرناک است.»
مدرسهها میتوانند در درسهای رسمی و غیررسمی مهارتهای سلامتی را بگنجانند و کارشناسانی از طرف سازمانهای آموزش سلامت در مدرسهها حضور پیدا کنند و به بچهها آموزش بدهند
آموزش در مدرسه
بالا بردن مهارتهای سلامتی مهم است و مدرسهها نقش اصلی را بازی میکنند. مدرسهها میتوانند در درسهای رسمی و غیررسمی مهارتهای سلامتی را بگنجانند و کارشناسانی از طرف سازمانهای آموزش سلامت در مدرسهها حضور پیدا کنند و به بچهها آموزش بدهند.
این کارشناس سلامت به مسئلهی خواب کودکان و نوجوانان اشاره میکند و میگوید: «چرخهی خواب یکی از موارد مهم سلامت افراد است. استراحت بعد از برگشت از مدرسه به دانشآموز کمک میکند با انرژی بیشتری درس بخواند. دانشآموزان باید سعی کنند ساعت 10 شب بخوابند و شش صبح بیدار شوند. این نظم کمک میکند دانشآموز سر کلاس کمتر به سردرد، کسلی و عدم تمرکز دچار شود. با بهموقع از خواب بیدار شدن، فرصت برای 10 دقیقه نرمش صبحگاهی هم هست و فرد با هوشیاری کامل میتواند به فرایض دینی هم برسد.»
زنگ صبحانه
مدام به صبحانه اشاره میشود، اما کسی واقعاً آن را جدی نمیگیرد. اگر دانشآموزان در خانه میل به خوردن صبحانه ندارند باید در مدرسه تمهیداتی اندیشید، از جمله گذاشتن «زنگ صبحانه».
دانشآموزان سعی کنند، شام سبک بخورند تا صبح احساس گرسنگی داشته باشند. خانواده باید به صرف صبحانه اهمیت بدهد تا کودک هم اشتهای کافی داشته باشد. نان تازه خیلی مهم است، خود نان تازه و بوی آن اشتها را تحریک میکند. مخصوصاً برای دانشآموزانی که میل به خوردن صبحانه ندارند، خوردن صبحانه بر رفتارهای کودک تأثیر میگذارد. تحقیقات نشان داده است کودکانی که صبحانه نمیخورند؛ تحمل کمتری دارند.»
میان وعده
بهترین میانوعده، لقمههای نان و پنیر و گردو و... است. از خشکبار بستهبندی مناسب و میوههای خشک هم میشود استفاده کرد یا از میوهها و سبزیهایی نظیر موز، هویج. آب میوههای سالم، شیر و لبنیات بهترین هستند و کیک و کلوچههای سالم را هم میتوان بهعنوان میانوعده خورد.
بهداشت بوفهها و البته نوع تغذیهای که عرضه میکنند بسیار مهم است. چه خوب است که بوفههای مدارس برای میان وعده کیک، بیسکوئیت و خشکبار به دانشآموزان عرضه کنند.
مسواک زدن را هم نباید فراموش کرد، حتی در مدرسه. کودکان و نوجوانان نباید فکر کنند که فقط در خانه قبل از خواب، باید مسواک بزنند. در مدرسه هم میتوان مسواک زد حتی با آب خالی.
پرخاشگری در روزهای کودکی
روانشناسی کودکان - پرخاشگری را معمولاً چنین تصور می کنند: رفتاری که قصد بروز آن آسیب رساندن(بدنی یا کلامی) به فرد دیگر یا از بین بردن اشیا است. کلمه مهم در این تعریف قصد است.
یکی از عواطف مهم که در انسان وجود دارد و باعث حفظ و نگهداری فرد می گردد، عاطفه خشم است. خشم در طی دوره های گذشته مکانیسمی بوده که بقاء بشر را به دنبال داشت. زیرا وقتی که آدمی خشمگین می شود، نیرویش برای انجام کارهای سخت عضلانی افزایش می یابد و این حالت او را برای دفاع از خود یا غلبه بر مشکلاتی که مانع اهدافش می شوند قادر می سازد. بنابراین عاطفه خشم برای حفظ و بقای آدمی مفید است، به شرط آنکه از حد اعتدال خارج نشود. واقعیت این است که قانونمندی جامعه ی انسانی کارکرد خشم را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.امروزه مسیر جامعه ی انسانی به سمتی است که حیات فرد را در زمره ی ارزشمندترین موهبت ها قرار داده است و هر عاملی که این حیات را به مخاطره بیندازد قطعاً در انزوا قرار خواهد گرفت.بنابراین در ادیان الهی و مکاتب تربیتی و اخلاقی توصیه های زیادی درباره مهار و کنترل عاطفه خشم و جهت دهی مناسب آن می توان یافت.
یکی از مشکلات رفتاری که در اثر تاثیر پذیری از والدین در کودکان بوجود می آید پرخاشگری است. عاطفه خشم از 6 ماهگی به بعد کم کم در کودک بروز و ظهور می یابد. و اگر کودک از اعمال ناشی از خشم خود نتیجه بگیرد، به تدریج تقویت می گردد. بنابراین پدر و مادر باید از زمان کودکی به فکر تعدیل و کنترل این عاطفه غریزی باشند. حتماً متوجه شده اید بسیاری از کارهایی که انجام می دهید، تکرار آن را در فرزندان خود می بینید. در واقع فرزندان آینه رفتار والدینشان هستند. اگر عصبانی هستید و واکنش های رفتاری شما توام با عصبانیت و تند خویی است، فرزند شما نیز همین رفتار را الگو می گیرد و عصبانیت را به عنوان رفتاری که نمی داند خوب است یا بد می پذیرد و از خود بروز می دهد.پرخاشگری را معمولاً چنین تصور می کنند: رفتاری که قصد بروز آن آسیب رساندن(بدنی یا کلامی) به فرد دیگر یا از بین بردن اشیا است. کلمه مهم در این تعریف قصد است. حتی اعمالی که از روی قصد پرخاشگرانه اند، ممکن است هدفی دیگر جز آسیب را دنبال کنند ، قدرت، ثروت و مقام فقط تعدادی از هدف هایی هستند که ممکن است با پرخاشگری به آنها رسید.وجود پرخاشگری در بین کودکان پیامدهایی چون افزایش ترس و احساس بیگانگی و دوری از کودکان دیگر را به همراه دارد. در خانواده هایی که واکنش ها همراه با خشونت و پرخاشگری از سوی والدین است. کودکان نیز همان رفتار را ادامه می دهند. برای مثال مادر و پدر بر سر کودک فریاد می زنند، کودک هم بر سر خواهر کوچکترش فریاد می زند و ناسزا می گوید. در واقع او رفتار آرام و توام با ملایمت را در خانواده یاد نگرفته است.
چه باید کرد...
باید توجه داشت که عاطفه خشم در کودکان نباید ریشه کن گردد. زیرا برای ادامه حیات و دفاع از خود ضروری است. بلکه باید این عاطفه را تعدیل نمود و در جهت خدمت گزاری سایر عواطف به کار گرفت.
در طریق اصلاح رفتار والدین و سایر اعضای خانواده..
1-خودداری از فریادهای خشم برانگیز که نشان دهنده ضعف نفس والدین است.
2- خودداری از تنبیه های شدید، مکرر، افراطی که اثر تربیتی را خنثی می کند و طفل را به انتقام می کشاند.
3- خودداری از دادن لقب شریر به کودکان خود که شرارت را در آنها تثبیت می کند.