4 روش پیشنهادی پیامبر برای تربیت دینی فرزندان

یک کارشناس مسایل دینی و استاد حوزه و دانشگاه گفت: فرزندان ما آنچنان می‌شوند که ما هستیم، نه آنطور که دلمان می‌خواهد پس باید در تربیت آنها به مسائل گوناگونی توجه داشته باشیم.

حجت‌الاسلام والمسلمین مسعود عالی در جمع عزاداران حسینی با اشاره به نقش خانواده در اسلام با محوریت چگونگی تربیت کودکان و نوجوانانی که در حادثه عاشورا حضور داشتند، افزود: رسول خدا(ص) چهار راهکار برای تربیت فرزندان معرفی می‌کنند. یکی اینکه پدر و مادر ابتدا خود عامل به خیر و خوبی باشند. در خانه‌ای که پدر و مادر به واجبات، محرمات و حلال و حرام توجه نمی‌کنند یا به نماز اول وقت اهمیت نمی‌دهند نباید انتظار داشته باشند که فرزندانشان دینی تربیت شوند.


وی خاطرنشان کرد: والدین باید صداقت، رفاقت، تدین و مهربانی و اهل عمل بودن به خیر و خوبی‌ها را از خود نشان دهند. بنابراین خوشا به حال پدر و مادری که دین را شوخی نگیرد و آن را در عمل به فرزندانش بیاموزد.


این واعظ مجالس دینی افزود: راهکار دوم این است که فرزندانتان را متذکر خدا قرار دهید و این به معنی تسبیح دادن به دست فرزند نیست، بلکه باید بستر خانواده بستر ذکر و یاد خدا باشد و یاد خدا به طوری در آن خانه قوی باشد که کسی جرأت گناه نداشته باشد.
عالی با بیان این‌که «در خانه‌هایی که دینداری پررنگ می‌شود شهدایی همچون شهدای انقلاب اسلامی و دفاع مقدس تربیت می‌شوند» گفت: راهکار سوم این است که فرزندانتان را امر به معروف و نهی از منکر کنید و بدانید با که می‌رود، کجا می‌رود و چه می‌کند. اما فرزندی که ازدواج کرد و رفت تلاش نکنید سلیقه‌ها و نظراتتان را به او تحمیل کرده و زندگی او را خراب کنید بلکه به آنها نظر مشورتی بدهید زیرا امر به معروف باید همراه با رفاقت باشد.

بچه‌هایتان را با خودتان به مجالس عزای سیدالشهدا(ع) ببرید که معنویت آن مجالس فرزندانتان را جذب می‌کند چرا که این محفل تردد ملائکه است و بدون شک در تربیت دینی آنها موثر خواهد بود

وی راهکار دیگر را رفیق بودن پدر و مادر با فرزندانشان عنوان کرد و گفت: کلید تربیت یک کلمه است و آن اینکه با فرزندانتان رفیق شوید و نگذارید قبل از شما کسان دیگری با آنها رفیق شوند .این کارشناس مسایل دینی و استاد حوزه و دانشگاه همچنین با توصیه به مادران برای بردن فرزندان به مجالس عزای سیدالشهدا(ع) تصریح کرد: بچه‌هایتان را با خودتان به مجالس عزای سیدالشهدا(ع) ببرید که معنویت آن مجالس فرزندانتان را جذب می‌کند چرا که این محفل تردد ملائکه است و بدون شک در تربیت دینی آنها موثر خواهد بود.

نوجوانی و دوستی های دو آتشه

نوجوانی ،روزگار دوستی های دوآتیشه است ،فرزندتان را درک کنید و کنارش باشید نه در مقابل او.

او دیگر کودک نیست‌، وارد روزهای استقلال شده است و اولین چیزی که او را از شما مستقل می‌کند‌، دوستانی است که خود انتخاب خواهد کرد. دوستانی که برای او بسیار مهم هستند اما شاید شما با این موضوع کمی مشکل داشته باشید.

اولین‌بار که در جمع چند کودک هم‌سن و سال خود‌، دنبال دوست می‌گشت را خوب یادم هست‌، وقتی خیلی ساده و با زبان بچه‌گانه‌، در زمین بازی پارک به یک کودک هم‌سن و سال خود گفت: «با من دوست می‌شی؟»

چقدر آن روز خوشحال شدم که فرزندم یاد گرفته است از دیگری درخواست دوستی کند‌. چقدر نگاه کردن بازی کودکانه‌ی آن دو برایم جالب بود. کودک وابسته‌ی دیروز من‌، دیگر توانسته بود برای خود دوستی پیدا کند و این شروع فصل جدیدی در زندگی او بود. دوستی‌های کودکی‌اش به سادگی گذشت و هم‌بازی‌هایی که امروز با یک اختلاف قهر می‌کردند و فردا با یک سلام، آشتی.

تمام آن‌ها را به خوبی می‌شناختم‌، پسر همسایه‌ی روبه‌رو‌، همکلاسی چند ساله‌ی دبستانش‌، پسر خاله‌ای که در خانه‌ی مادر‌بزرگ با هم بازی می‌کردند اما این‌طور باقی نماند. هر چه فرزندم بزرگ‌تر شد‌، دوستی‌هایش برایم ناشناخته‌تر شدند. دیگر از برخی دوستانش تنها یک اسم می‌دانستم. بعضی‌ها را ندیده بودم و زمانی که توصیه می‌کردم با فلان همکلاسی‌ات دوست شو، پسر خوبی‌ است‌، لبخندی می‌زد و می‌گفت‌: «از نظر شما یا نظر من؟» نگران دوستی‌هایی هستم که نمی‌دانم چه تاثیری بر فرزندم خواهد داشت؟

اگر این درد دل شما را یاد دل‌نگرانی‌های خودتان می‌اندازد‌، بهتر است یک کار اساسی انجام دهید، به‌جای اضطراب و فکر‌های منفی‌، آستین‌ها را بالا بزنید و وارد میدان شوید اما یادتان نرود قواعدی را باید رعایت کنید. فرزند شما دیگر کودک نیست و باید قواعد نوجوانانه‌ای را در رفتارتان رعایت کنید.

ما برای‌تان چند نکته‌ی کپسول‌وار در مورد مختصات نوجوانی و دوستی‌هایش داریم که امیدواریم به شما کمک کند:

روزگار رفاقت‌های دو آتیشه
دوران نوجوانی زمانی است که نقش گروه هم‌سالان خیلی پررنگ می‌شود و شما باید به خاطر داشته باشید در مسیر رشد فرزندتان این ارتباط با هم‌سالان لازم است. در این روزها تاثیر گروه هم‌سالان از خانواده بیش‌تر بوده و فرزند شما دوست دارد بیشتر وقتش را با آن‌ها بگذراند.

گاهی حرف دوستانش از یک سند علمی هم برایش معتبر‌تر است و نمی‌تواند هیچ ایرادی را به آن‌ها وارد بداند. برای‌شان وقت می‌گذارد و به اصطلاح اگر لازم باشد‌، جان می‌دهد. نگران نباشید این خاصیت دوستی‌های دوران نوجوانی است.

مختصات یک دوست خوب
شما از کودکی فرصت دارید برای فرزندتان از دوستی‌، ارزش آن‌ و معیارهای یک دوست خوب بگویید. گفتن داستان‌هایی که دوست بد باعث فلاکت فرد شده می‌تواند کمک کند اما نه وقتی فرزندتان نوجوان شد. اگر هیچ تلاشی برای تفهیم معنی دوستی واقعی به فرزندتان نکردید و امروز که نوجوان شده تازه به این فکر افتادید، بهتر است به‌جای جملات نصیحت‌گونه خیلی دوستانه با او حرف بزنید. صریح و واضح به او بگویید دوست خوب و دوست بد می‌تواند چه تاثیری در زندگی‌اش داشته باشد‌. مثل معلمان یک طرح درس داشته باشید و مکالمه‌تان دو‌طرفه باشد تا او احساس نکند باز هم می‌خواهید با بکن‌، نکن‌های همیشگی‌، مانع استقلالش شوید.

کنترل نامحسوس، رمز موفقیت
هرچند فرزند شما باید بداند به عنوان والدین او می‌توانید و باید بر او نظارت داشته باشید اما بهتر است‌، نظارت بر دوستی‌های او را نامحسوس دنبال کنید.

کنترل نامحسوس کمی مشکل است و نیاز به صبر و حوصله‌ی زیادی دارد‌. شما باید فرهنگ گفتگو در خانه‌تان را پر‌رنگ کنید و از دوران کودکی فرزندتان را عادت دهید برای شما از اتفاقات مدرسه و غیره تعریف کند. یک راهش این است که شنونده‌ی خوبی باشید.

با شنیدن یک جمله از فرزندتان شروع به نصیحت، ارائه‌ی راه‌‌حل و ...نکنید تا بتواند حرف‌هایش را با آرامش بگوید. ترس از قضاوت شما باعث نشود خود‌سانسوری زیادی داشته باشد. حریم شخصی‌اش را حفظ کنید. محیط خوبی مهیا کنید که بتواند با دوستانش در خانه دیدار کند. مثلا مسابقه‌ی فوتبال را در خانه ببینند و هرچقدر خواستند فریاد بزنند.

اگر دخالت شما در انتخاب دوست به‌طور مستقیم انجام شود‌، نوجوان مقاومت می‌کند. اگر بخواهید او را از دوستانش جدا کنید، مطمئن باشید جانب آن‌ها را می‌گیرد. بهترین کار این است در کنار او حرکت کنید؛ بدون این‌که آزادی عمل را از فرزند خود بگیرید.

قوانین خانه‌ی ما
با تمام ارتباط دوستانه‌ای که با فرزندتان دارید‌، او باید بداند خانواده‌اش که اتفاقا خیلی یکدیگر را دوست دارند و با هم صمیمی هستند، خطوط قرمز و قوانینی دارند که باید آن‌ها را رعایت کند. با او در مورد این قوانین صحبت کنید و اگر جایی کنترل نامحسوس‌تان جواب نداد و احساس کردید فرزندتان در خطر است‌، آشکارا وارد میدان شوید البته بهتر است اگر احساس کردید مشکل جدی وجود دارد‌، از یک مشاور کمک بگیرید تا قدم‌های حساب شده‌ای بردارید.

فراموش نکنید دوست‌های فرزند شما برای او بسیار مهم هستند‌، این حالت همیشگی نیست اما در روزهای گذار از کودکی به بزرگسالی‌، وجود خواهد داشت پس حس و حال او را درک کنید.

تغییراتی که در زمینه دوستی ـ از کودکی به نوجوانی ـ پدید می آید, به گونه های زیر آشکار می شوند:

_دوستی از یک رابطه خالص رفتاری به رابطه ای هیجانی و عاطفی تغییر می یابد.

_روابط خود مدارانه کودکی, جای خود را به روابط دو طرفه می دهد. نوجوانان سعی در برآوردن نیازهای دوستان خود دارند; نه اینکه همچون کودکان به نیازهای خویش بپردازند.

_دوستی کودکان, با روابط آرام و کوتاه نشان داده می شود و دوستی نوجوانان, با روابط پر فراز و نشیب و طولانی! رشته سست دوستی های کودکان, با اولین درگیری ها و مخالفت ها می گسلد; اما قایق تندرو دوستی نوجوانان ـ با آنکه در معرض توفانها و کشمکش های سخت قرار می گیرد ـ به راه خود ادامه می دهد.

اختلال در خواب کودکان اوتیسمی با بازی های ویدئویی

تلویزیون‌های موجود در اتاق خواب و بازی‌های ویدیویی در پسران مبتلا به اوتیسم با کم خوابی ارتباط دارند.
تحقیقات جدید نشان داد که قرار گرفتن در معرض تلویزیون و بازی‌های ویدئویی می‌تواند نقش مهمی را در مشکلات خواب کودکان مبتلا به اوتیسم ایفا کند. نویسندگان این تحقیقات گفتند: پسران مبتلا به این اختلال تکاملی که در اتاق خواب خود تلویزیون و کنسول‌های بازی دارند نسبت به پسران دیگری که دسترسی به این نوع وسایل ندارند خواب کمتری دارند.
«کریستوفر انگلهاردت» یک محقق از دانشگاه میسوری مرکز تامپسون در زمینه اختلالات اوتیسم و تکاملی در کلمبیا اظهار داشت: درصورتیکه والدین کودکان مبتلا به اوتیسم متوجه شوند که کودک آنها با خواب مبارزه می‌کند‌، حدالامکان وضعیت خواب آنها را نظارت کنند و آنها را از بازی های ویدئویی قبل از خواب دور سازند. مشخص نیست که آیا پسران این تحقیق خواب بسیار اندکی داشتند یا اینکه تلویزیون تماشا می‌کردند یا بازی‌های ویدئویی انجام می‌دادند زیرا آنها مشکل خواب داشتند و این یافته‌ها که در 18 نوامبر به صورت آنلاین در مجله طب اطفال چاپ شد هیچ گونه چشم‌اندازی درباره جنبه‌های مثبت تماشا کردن تلویزیون و انجام بازی‌های ویدئویی که ممکن است تأثیرات خواب را جبران کند، ارائه نداد.
اوتیسم نوعی اختلال رشدی از نوع روابط اجتماعی است که با رفتارهای ارتباطی، کلامی غیر طبیعی مشخص می‌شود. علائم این اختلال تا پیش از سه سالگی بروز می‌کند و علت اصلی آن ناشناخته ‌است. این اختلال در پسران شایع تر از دختران است. وضعیت اقتصادی، اجتماعی، سبک زندگی و سطح تحصیلات والدین نقشی در بروز درخودماندگی ندارد. با توجه به مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های ایالات متحده، تخمین زده شده است که 1 نفر از هر 88 کودک آمریکایی اختلال طیف اوتیسم دارد.

به فرزندانتان خوش بین بودن را بیاموزید!

بر اساس مطالعه ای که در مجله اطفال امریکا به چاپ رسیده است، خوش بینی موجب بهبود سلامت روانی و رفتار نوجوانان به ویژه در برابر علایم افسردگی می شود.



برای انجام این تحقیق 5634 دانش آموز بین سنین 12 تا 14 سال در طی 3 سال از لحاظ شیوه تفکر خوش بینانه، مشکلات عاطفی، سوء مصرف مواد و رفتارهای ضد اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند.

در طی دوره مطالعه سطح خوش بینی پسران ثابت باقی ماند اما در دختران با کاهش همراه بود. نتایج نشان داد که نوجوانان خوش بین در برابر عوامل خطرساز سلامتی واکنش بهتری داشته اند.

نکته مهم تر این که خطر بروز افسردگی در نوجوانان خوش بین نسبت به سایر افراد، 50 درصد کمتر بود. همچنین مشخص شد که خوش بینی یک عامل محافظتی در برابر سوء مصرف مواد و رفتارهای ضد اجتماعی مانند دزدی، خشونت فردی و صدمه رساندن به دیگران است.


متخصصان معتقدند گرچه خوش بینی یک عامل محافظتی در برابر عوامل خطرساز سلامتی برای نوجوانان به شمار می رود، اما نمی توان آن را یک علاج و راه حل قطعی دانست.

انجام مداخلات پیشگیرانه و طرح تمهیدات اجتماعی برای مراقبت از نوجوانان ضروری به نظر می رسد.

چگونه از نوجوانانتان انتقاد کنید؟!

اگر به نوجوان کمک نکنیم و او را کنترل ننمائیم، اثرات سقوط بسیار خطرناک و غیرقابل جبران خواهد بود. ولی برخی مسیرهای زندگی هموارتر است که در آن باید به کنترل دورادور نوجوان اکتفا کرد و اجازه داد خودش طی طریق کند. سپس یک حالت متناوب از نظارت و آزادی دادن به نوجوان باید در زندگیش باشد.

در جهت کسب شخصیت باید از دو راه به نوجوان کمک کرد:
- روش کسب مهارت‌ها و توانائی‌ها را بیاموزد.
- به زبان و رفتار به او بفهمانیم که او را پذیرفته و درک کرده ایم و شخصیت او قابل پذیرش و احترام است و ما او را به عنوان یک انسان در حال کمال قبول داریم.
در انتقاد از نوجوان دقت کنیم که تمام شخصیت آنها را مورد حمله قرار ندهیم و تنها آن قسمتی را مورد سؤال قرار دهیم که نتوانسته وظیفه اش را درست انجام دهد. هرگز نباید به نوجوان یا هر شخص دیگر بگوئیم: تو لیاقت نداری و به درد هیچ کاری نمی‌خوری زیرا با این جمله تمام حیطه وسیع شخصیت او را مورد حمله قرار داده ایم. روی هم رفته هر انسان دارای نقاط مثبت و منفی شخصیتی است و برای مطرح کردن انتقاد بهتر است نخست چند نقطه مثبت او را متذکر شویم سپس اشاره به نقطه منفی نمائیم.
اگر ناگهان و بدون مقدمه شروع به انتقاد کنیم و این انتقاد را به تمام شخصیت نوجوان گسترش دهیم انتقادمان ویرانگر و مخرب خواهد بود.

آلپورت می‌نویسد: انتقاد از دیگران در حکم جراحی شخصیت است.
جراح روانی کسی است که از ویژگی‌های روانی نوجوانان کاملاً آگاهی دارد و روش صحیح انتقاد را می‌داند. تشویق به جا و انتقاد صحیح و درست می‌تواند انسان را متحول نماید.
برای مرحله دوم یعنی پذیرش شخصیت از طرف پدر و مادر و اطرافیان چه کنیم؟
می‌توان با زبان این پذیرش را در نزد دوستان و اقوام و خانواده بیان کرد.
می‌توانیم با عمل به او ثابت کنیم که شخصیت او را پذیرفته ایم، برای رسیدن به این هدف باید او را به عنوان مشاور در خانواده به خودمان نزدیک کنیم.
حضرت پیامبراکرم (ص) فرمودند: پس از ۱۴سالگی با فرزندتان مشورت کنید.
باید در مسائل مختلف نظر نوجوان را پرسید و نباید فکر کرد که در اثر مشورت، نوجوان گستاخ می‌شود.
نوجوانان ثابت کرده اند که اگر به آنان اعتماد کنیم، برای حفظ اعتماد و تقویت آن دست به هرکاری می‌زنند که خودشان را شایسته نشان دهند.
حضرت علی (ع) با عبارت زیبایی در این زمینه رابطه تکریم شخصیت و غلبه بر گناهان را بیان فرموده اند: کسی که شخصیتش مورد احترام دیگران قرار گرفت، لغزش‌ها و شهوت‌ها در نظرش بی ارزش می‌شوند.
« دومین ویژگی دوره نوجوانی، استقلال طلبی نوجوانان است »
نوجوانان به دلیل این که خودشان را در آستانه یک انسان کامل شدن می‌بینند، علاقه به کسب استقلال در زندگی دارند.


این استقلال از نظر اقتصادی و مالی مطرح می‌شود. نوجوانان می‌خواهند برای خودشان درآمدی هرچند اندک داشته باشند. این علاقه به تملک و استقلال نسبی با خصوصیات نوجوانان کاملاً هماهنگ است. کسی که ظرف دو و سه سال آینده وارد اجتماع خواهد شد و نقش یک فرد بالغ را ایفاء خواهد کرد باید خودش را برای این جهش آماده کند.

نوجوان می‌بیند که به زودی از خانواده جدا می‌شود و بنابراین باید درآمد نسبی برای خودش داشته باشد تا بتواند قطع وابستگی از خانواده کند و در ضمن بتواند لیاقت خود را ثابت کند. این مسائل باعث نگرانی نوجوان در این دوره می‌شود که آیا من می‌توانم بدون وابستگی به خانواده زندگی کنم ؟ و…
از این رو استقلال نسبی که نوجوان با تمام علاقه به دنبال آن می‌رود، شامل عدم دخالت پدر و مادر در کلیه مسائل نوجوان می‌شود. یعنی نوجوان اگر احساس کند، شما در تمام مسائل او دخالت می‌کنید در مقابل شما جبهه گیری می‌کند و عکس العمل منفی نشان می‌دهد و رنجیده خاطر می‌گردد. برخورد صحیح با نوجوان این نیست که ما در تمام مسائل او دخالت کنیم.
برخی از مسیرهای زندگی در فردای نوجوان چنان است که اگر به نوجوان کمک نکنیم و او را کنترل ننمائیم، اثرات سقوط بسیار خطرناک و غیرقابل جبران خواهد بود. ولی برخی مسیرهای زندگی هموارتر است که در آن باید به کنترل دورا دور نوجوان اکتفا کرد و اجازه داد خودش طی طریق کند. سپس یک حالت متناوب از نظارت و آزادی دادن به نوجوان باید در زندگیش باشد.