توجه افراطی والدین، دلیل زودرنجی کودک

س: دختر 6 ساله ام خیلی از خود راضی است تحمل هیچ انتقادی را ندارد دوستانش او را لوس صدا می زنند. انتظار دارد همه به او خدمت کنند و اگر من یا پدرش با خواسته اش مخالفت کنیم خیلی زود ناراحت می شود.



بسیاری از والدین به دلیل علاقه زیادی که به فرزندان خود دارند، برای کسب رضایت خاطر و تامین نیازهای آنان از هیچ کوششی دریغ نمی کنند اما متاسفانه گاه این محبت ها آن قدر شکل افراطی به خود می گیرد که به جای فراهم کردن آرامش برای فرزندان، باعث ایجاد رفتارهای نامطلوب در آن ها می شود.
مطالعات پژوهشگران نشان داده است که در بسیاری از مواقع کودکی که اصطلاحا «لوس» یا از «خودراضی» خوانده می شود محصول توجه بیش از حد پدر و مادر خود است! بنابراین برای تغییر رفتار این کودکان، قبل از هر چیز باید والدین آن ها رفتارهای شان را تغییر دهند! در ادامه به چند راهکار در این زمینه اشاره می شود: این نکات را به خاطر بسپارید
* این سبک رفتاری در کودک شما در طول زمان شکل گرفته است بنابراین تغییر آن هم مستلزم صرف زمان است. پس در گام اول باید صبور باشید و به هر نوع پیشرفت کودک توجه کنید.
* در گام نخست سعی کنید با خود کنار بیایید! محبت به کودک لازم و حیاتی است اما او در هر حال وارد اجتماع خواهد شد و دیگران مانند شما با او رفتار نخواهند کرد. دلسوزی بیش از حد شما در حال حاضر می تواند در آینده مضرات زیادی برای او در پی داشته باشد. با مد نظر قرار دادن این موضوع می توانید رفتارهای خود را راحت تر تعدیل کنید.
* گاه والدین به این دلیل به تمامی خواسته های معقول و نامعقول کودک عمل می کنند که او هنوز کودک است. در صورتی که برای پرورش رفتارهای مناسب باید از دوران کودکی آموزش های مربوط را به فرزندان ارائه کرد.

اجرای قانون تنبیه و پاداش
* قانونمند بودن، توجه کردن و پاداش دادن از سوی والدین کلید تغییر رفتار این کودکان است. بنابراین دقت در اینکه چه زمانی و چگونه رفتارهای کودک مورد توجه شما قرار می گیرد اهمیت بسزایی دارد.
* رفتارهای مطلوب را دقیقا برای کودک تشریح کنید و مثال های عینی را که قبلا اتفاق افتاده است برایش توضیح دهید یعنی صراحتا عنوان کنید که کدام رفتار درست و کدام رفتار اشتباه بوده است. همچنین به سادگی توضیح دهید که از او انتظار دارید چگونه رفتاری داشته باشد.
* هر رفتاری را که نشان دهنده تلاش کودک برای دست یابی به معیارهایی است که شما تعیین کرده اید مورد توجه قرار دهید. این توجه نشان دادن می تواند از طرق مختلفی ارائه شود؛ یک نگاه محبت آمیز، جمله ای که شادمانی شما را نشان دهد و یا گاه فراهم کردن یک هدیه هرچند کوچک، می تواند بیانگر دقت نظر و اهمیت شما به این سبک جدید رفتار فرزندتان باشد.
* مهم است که ارائه پاداش بلافاصله، جزئی نگرانه و در قالب یک جمله مثبت باشد. مثلا زمانی که کودک شما در مقابل اجابت نشدن خواسته اش گریه نمی کند همان زمان او را در آغوش بگیرید و بگویید که از این برخورد او خیلی خوشحال شده اید. اما دقت کنید که عبارات یا افعال منفی به کار نبرید مثلا نگویید: «چه عجب که غر نزدی» یا «ببین چقدر خوبه که همیشه این طوری باشی!» درست است که شما قصد تشویق کودک را دارید اما چنین عباراتی معانی مثبتی به همراه ندارد و برعکس باعث تحریک پذیری بیشتر و افزایش حساسیت کودک می شود.

ناراحت شوید اما عصبانی هرگز
* در مقابل هر رفتاری از کودک که سلطه گری او را نشان می دهد بدون آن که عصبانی شوید یا حالت قهر به خود بگیرید به کار دیگری مشغول شوید و یا آن مکان را به طور موقت ترک کنید. وقتی این رفتار بارها از سوی شما تکرار شود کودک متوجه می شود که نمی تواند با این سبک رفتار به خواسته اش برسد. اما باز هم تاکید می شود که منظور قهر کردن طولانی مدت یا با خشونت طرد کردن کودک نیست.
* درست است که علاوه بر رفتار شما، رفتار دیگر اعضای خانواده خصوصا مادربزرگ و پدربزرگ کودک نیز اهمیت ویژه ای در تربیت فرزندتان دارد اما اگر شما همواره سبک واحدی را در پیش بگیرید و در زمان و مکان مناسب کودک را تشویق کنید به مرور زمان رفتار مطلوب در کودک شکل می گیرد. در هر حال بهتر است بیشتر وقت خود را برای تغییر رفتار کودکتان صرف کنید تا آنکه تلاش کنید رفتار مادربزرگ، پدربزرگ و دیگر اقوام را اصلاح کنید!
* احساسات دیگران را برای کودک خود تشریح کنید مثلا بگویید وقتی به کسی دستور داده شود آن شخص ممکن است ناراحت شود یا غصه بخورد. یا دیگران تمایلی به دوستی با شخصی که فقط می خواهد به خواسته های خود دست یابد ندارند این رفتار آنها را ناامید می کند و ممکن است حتی عصبانی شوند. همچنین بهتر است با یادآوری یک واقعه مشابه که برای کودک پیش آمده است و توضیح حس بدی که خود کودک در چنین شرایطی دارد موضوع را ملموس تر کنید.

در رفتارتان ثبات داشته باشید
* ظرفیت شناختی و حافظه کودک محدود است بنابراین او ممکن است خیلی زود رفتارهایی را که به خاطر آنها تشویق شده یا مورد بی توجهی قرارگرفته است فراموش کند بنابراین باید با پشتکار به تلاش خود ادامه دهید. همچنین به علت همین محدودیت در ظرفیت حافظه کودک از سخنرانی های طولانی مدت در این زمینه، خودداری کنید چون به نسبت میزان زمانی که وقت خواهید گذاشت نتیجه مطلوبی عایدتان نمی شود و در نتیجه ممکن است احساس کنید تلاشتان بی اثر است.
* خوب است که در قالب بازی با کودک رفتارهایی را که برای یک تعامل صحیح نیاز دارد به او آموزش دهید و با او تمرین کنید.
* شرکت دادن این کودکان در بازی های جمعی و دخالت نکردن برای حل چالش های کودک با هم سالان خود بسیار مفید است اما این کار زمانی بازده بهتری دارد که در هر بار چند نکته لازم برای داشتن تعاملی مطلوب را با او تمرین کنید و از او بخواهید آنها را به کار برد. نکاتی که پیشتر ارائه شد شیوه کلی رفتار با این کودکان را مطرح می کند اما چنانچه به راهکارهایی نیاز داشته باشید که با در نظر گرفتن شرایط خاص کودک و خانواده شما ارائه شود ملاقات با یک روان شناس مفیدتر خواهد بود.

زمینه ساز بودن تنبیه بدنی در بزهکار شدن کودک و نوجوان

شهرام خزازی ها، کارشناس بهداشت با توضیح درباره «تنبیه» به عنوان ابزاری روانشناختی برای تربیت کودک، تنبیه بدنی را از مصادیق کودک‌آزاری دانست که می‌تواند زمینه بزهکاری را در کودکان و نوجوانان به وجود آورد.

وی در گفت‌وگو با خبرنگار بهداشت و درمان فارس، گفت: متأسفانه تنبیه معنی خشونت و کتک خوردن را در ذهن تداعی می کند، در حالی که واژه تنبیه به معنی بیدار کردن است و می تواند نتایج مثبتی در پی داشته باشد.
وی افزود: تنبیه ابزاری روانشناختی برای کودکی است که از مسیر تربیتی‌اش منحرف شده است.
این کارشناس بهداشت تصریح کرد: گاهی کودکان و نوجوانان در جاده تربیت وارد تونل، سراشیبی و سربالایی می‌شوند. در این شرایط والدین به عنوان ناظر و هدایت کننده باید بچه‌ها را همراهی کنند.
خرازی‌ها ادامه داد: این همراهی باید با جستجوی علت باشد نه پرخاشگری و خشونت.
وی گفت: تنبیه بدنی ذهن کودکان و نوجوانان را می رنجاند و آن ها را دچار خشم و حالت‌های تدافعی نسبت به والدین می‌کند.

وی افزود: گاهی کودکان این خشم را بر سر خواهر و برادر کوچکترشان تخلیه می‌کنند و گاهی نیز آن را به تعویق می اندازند تا در فرصت مناسب آن را نشان دهند.

رئیس گروه سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: تنبیه بدنی از مصادیق کودک آزاری است که زمینه آسیب‌های اجتماعی مانند بزهکاری را در آینده کودکان و نوجوانان فراهم می‌کند.
خرازی‌ها تصریح کرد: تنبیه بدنی علاوه بر تحقیر کودک می تواند بر اساس الگوی مشاهده ای این رفتار را به او آموزش دهد.
وی خاطرنشان ساخت: تنبیه بدنی به هر دلیل مطرود است و والدین باید از آن اجتناب کنند.

تشخیص اختلالات گفتاری کودکان از چه سنی ممکن است!؟

اختلالات گفتاری کودکان یکی از مسائلی است که به دلیل ناآگاهی والدین در سال های آتی زندگی کودک موجب افسردگی، دور ماندن کودک از جامعه، عدم شکوفا شدن رشد و استعداد و افزایش هزینه های درمان فرد می شود.

نادره نادرجاه کارشناس گفتار درمانی کلینیک سینا وابسته به دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی و مدیر اجرایی طرح غربالگری گفتاری، شناختی کودکان 2 تا 6 ساله افزود: رشد تکاملی از بدو تولد آغاز می شود و دانستن این موضوع که کودک 2 یا 3 ساله چه کارهایی انجام می دهد حائز اهمیت است.

وی گفت: در برخی موارد اختلال یا مشکل به دلیل عدم آگاهی یا نسبت دادن صفات کودک به سایر افراد نادیده گرفته می شود و کودک تا آخر عمر درگیر این تشخیص دیرهنگام می ماند.

نادرجاه اظهار داشت: در برخی مواقع کودک سخن نمی گوید و والدین این حرف نزدن را به لجبازی یا کم حرفی کودک اطلاق می کنند و این در صورتی است که کودک به اختلال کم شنوایی دچار است و نیازمند سمعک است.

کارشناس گفتار درمانی کشور افزود: شعار پیشگیری موثرتر از درمان است.شعار کارشناسان گفتار درمانی کلینیک سینا و سایر عرصه های درمانی است و به منظور تحقق این شعار در صددیم تا یک گام جلوتر از پایگاه های سنجش پیش از دبستان که با شناسایی کودک اختلال را به مدارس استثنایی ارجاع می دهند یا پذیرش او در مدارس را مشروط بر گذراندن گفتار درمانی می دانند بتوان موثر واقع شد.

غربالگری سنین 6تا2 سال عامل کاهش هزینه خانوارها

غربالگری کودکان کم شنوا در سنین پایین علاوه بر ارجاع به موقع کودکان و بهبود روند درمان و نتایج موثر و همچنین کاهش هزینه های خانواده ها را دربر دارد.

وی بحث اقتصاد درمان در خانواده هایی که کودک استثنایی یا با هرگونه اختلال مواجه اند را از معضل هایی عنوان کرد و افزود: با شناسایی این کودکان در سنین 6-2 سال شاهد ارتقاء نظام سلامت خواهیم بود.

کارشناس گفتار درمانی کلینیک سینا از کلینیک های وابسته به دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی اظهار داشت: طرح غربالگری گفتاری شناختی کودکان منطقه 6 که به همت کلینیک سینا و همکاری بسیج جامعه پزشکی از دی ماه آغاز شده به دلیل استقبال زیاد والدین از این طرح تا خردادماه سال آینده ادامه خواهد داشت.

نادرجاه تصریح کرد: خوشبختانه پس از شروع طرح بیماری از والدین با ارجاع به موقع تقاضای ارایه خدمات از سوی گفتار درمانگرها را دارند که شاهد اشتغال به کار بی نظیر فارغ التحصیلان رشته گفتار درمانی هستیم.

کارشناس گفتار درمانی کشورمان در طرح غربالگری کودکان 2 تا 6 ساله گفت: کودکانی که اضطراب جدایی دارند و نیز در این طرح شناسایی و به والدین آنها مشاوره داده می شود.

گفتنی است، بررسی هوش کودکان با انجام تست های ربون و کلسر از دیگر طرح هاست.
کارشناسان گفتار درمانی با مراجعه به سایت دانشگاه علوم بهزیستی، توانبخشی و ارتباط با کلینیک سینا می توانند در این طرح به گفتار درمانی اشتغال یابند.

شخصیت بچه ها را از روی نقاشیشان بشناسید!

پرورش قدرت بیان نقاشی فقط وابسته به تکامل جسمی کودک نیست بلکه با درک و شعور نیز در ارتباط است. این ادراک در بدو تولد بسیار جزئی است ولی با پیشرفت سن بهتر می‌شود. در حقیقت می‌توان گفت کودک در ابتدا مهارت کافی ندارد. بنابراین نمی‌تواند خوب نقاشی کند. به همین دلیل حتی اگر از یک فرد بالغ بخواهیم با پا‌هایش خانه‌ای رسم کند حتما اثری درهم و برهم خواهد شد، اما باز هم این خانه بسیار کامل‌تر از نقاشی یک کودک است. با وجود این کودک از آغاز خط نگاری‌های خود، سه وجه چشم، مغز و دست را به کار می‌اندازد تا به لذت برسد.

در این نقاشی هم تصویر خورشید و آسمان مشاهده می‌شود که همان‌طور که در بالا گفته شد، به ترتیب از امنیت، گرمی و پاکی که بر زندگی کودک حاکم است، حکایت می‌کند. البته از آنجا که کودک خورشیدش را در بالا‌ترین قسمت نقاشی‌اش تصویر کرده می‌توانیم به این نکته برسیم که او می‌خواهد اهداف و مقاصد آینده خود را نشان دهد. خطوط سرازیری که به نوعی انگشت آدمک‌هاست می‌تواند خستگی کودک را نشان دهد و باز در اینجا تعارض دیگری مشاهده می‌شود. پاهای یک آدمک باز و پاهای آدمک دیگر بسته است. پاهای باز و با فاصله نماد اعتماد به نفس کودک است و پاهای بسته و کم فاصله از کمبود اعتماد به نفس خبر می‌دهد. خطوط شکسته و زاویه‌داری که در تصویر به چشم می‌خورد چالاکی صاحب نقاشی را نشان می‌دهد. چشم‌های بزرگ آدمک‌ها نشانه برون‌گرایی و کنجکاوی اوست. مورد دیگری که در این نقاشی برای ما اهمیت دارد خطوط منحنی لبهاست که به ملایمت این کودک اشاره دارد.

به طور کلی خورشید در نقاشی‌های کودکان نشان‌دهنده امنیت و خوشحالی کودک است و از گرمی و رابطه مطلوبی که میان پدر و فرزند برقرار است، حکایت می‌کند. در واقع به نظر می‌رسد این کودک رابطه خوب و راضی‌کننده‌ای با پدرش دارد. از سوی دیگر آسمان نیز که در این نقاشی به وضوح دیده می‌شود، نماد الهام و پاکی دنیای اوست. در طرف راست نقاشی، تصویر درخت را می‌بینیم که تنه باریکی دارد. این‌که کودک درخت را در سمت راست ترسیم کرده، به نوعی نشان‌دهنده فرار او از گذشته‌اش است اما در عین حال نقش درخت به حمایت مقتدرانه پدر و همانندسازی کودک با شخصیت پدرش، اشاره می‌کند. تنه باریک درخت سازگاری مشروط صاحب نقاشی را نشان می‌دهد و چون شاخه‌ها تا اندازه‌ای نوک تیز، ترسیم شده‌اند، می‌توان حدس زد که کودک تا اندازه‌ای پرخاشگر است. خانه‌ای که این کودک کشیده نسبت به سایر اجزای نقاشی، چندان بزرگ و با ثبات نیست که می‌تواند حاکی از طرد زندگی در خانه‌ای باشد که او در آن زندگی می‌کند. با این حال او دودکش خانه را نیز نقاشی کرده است و با این دودکش به میل خود برای افزایش گرمای روان‌شناختی محل زندگی‌اش اشاره می‌کند. در واقع دودکش در نقاشی همه بچه‌ها یک نماد مثبت است. در خانه نیز نشان می‌دهد صاحب نقاشی می‌خواهد با دیگر ارتباط برقرار کند و تعامل اجتماعی داشته باشد و در انتها می‌توان به مثلثی که کودک به عنوان سقف خانه نقاشی روی کاغذ آورده اشاره کرد و گفت این بام نشانگر این است که کودک فضای تخیلی برای خود دارد.

کودکان در نقاشی هایشان چه می گویند؟

یک روانشناس کودک با اشاره به «نقاشی» به عنوان روشی تشخیصی و درمانی‌ در کودکان، وجود انواع مشکلات روانشناختی مانند افسردگی، اضطراب و خودکم‌بینی را با این شیوه میسر دانست.




مهناز استکی در پاسخ به پرسش یکی از شهروندان درباره نقاشی کودکان اظهار داشت: نقاشی کودکان یکی از موضوعات بسیار مهم است و می توانیم از طریق آن به درون کودکان پی ببریم.

وی افزود:‌ وقتی نمی توانیم با کودکان به طور مستقیم صحبت کنیم می‌توانیم از نقاشی برای ارتباط با کودکان استفاده کنیم.

استکی ادامه داد: نقاشی نوعی برون ریزی است که در مراحل مختلف رشد نکات متفاوتی را نشان می‌دهد.
این متخص بهداشت روان کودکان گفت: اضطراب، ناخن جویدن و مشکلات یادگیری در نقاشی کودکان قابل تشخیص است.
وی افزود: مثلاً وقتی به کودکی که مشکل یادگیری ریاضی دارد،‌می‌گوئیم آدمکی را ترسیم کن،سر را بزرگتر از تنه می‌کشد و در واقع تناسب بین این دو را رعایت نمی‌کند.

استکی گفت: نقاشی جزو آزمون‌های فرافکن است که در کودک مقاومتی به وجود نمی آورد و از این منظر راهکار درمانی مناسبی نیز محسوب می‌شود. چرا که کودک به وسیله آن هیجاناتش را برون‌ریزی می‌کند.
این متخصص بهداشت روان کودک تصریح کرد: وقتی در نقاشی از کودک می‌خواهیم تا خانواده اش را ترسیم کند،‌می‌خواهیم تصور او را نسبت به خودش و آنها بدانیم.
وی افزود: کودکی که خود را در نقاشی ترسیم نمی‌کند یعنی خود را قبول ندارد که این عدم مقبولیت به خانواده او مربوط می‌شود. در واقع این خانواده او هستند که کوک را قبول ندارند.
استکی گفت: ترسیم اولین نفر در نقاشی نشان دهنده ارزنده سازی است. یعنی مهم ترین فردی که در زندگی کودک وجود دارد.
وی افزود: در کودک سالاری‌،کودک خودش را اول و در قسمت بالای کاغذ می‌کشد که نشان دهنده عزت نفس بالای کودک است.
و یادامه داد: اگر کودک خودش را پایین بکشد یعنی به گذشته پناه می برد چرا که در زمان حال از عزت نفس کمتری نسبت به گذشته برخوردار است.
این متخصص بهداشت روان کودک تصریح کرد: ابتلا کودک به افسردگی و اضطراب موجب می شود تا کودک نقاشی خود را کمرنگ بکشد.
وی افزود: برخی کودکان توانمندی های پایین تری نسبت به همسالان خود دارند. بر این اساس ممکن است کودکی 6 ساله که باید بتواند آدمکی را با اجزای آن ترسیم کند اگر فقط یک سر بکشد، نشان می‌دهد که در یادگیری و خواندن دچار مشکل می‌شود. حتی اگر در حال حاضر مشکلی در این باره نداشته باشد.
وی ادامه داد: نقاشی علاوه بر ماهیت احساسی می‌تواند تعارض های کودک را نیز برون ریزی کند.
وی تصریح کرد: احساس نا امنی، محرومیت‌ها،‌تربیت نادرست، خودآزاری،‌تقلید از دیگران‌، کمبود محبت و تماشای صحنه‌های ترسناک در نقاشی کودکان قابل تشخیص است.
وی گفت: ممکن است از کودک سالم هم بخواهیم تا نقاشی بکشد و در این خصوص حتماً نباید دنبال نشانه باشیم.
وی افزود: اینها کودکان توانمند هستند که نیمکره راست مغزشان که در تصویر سازی فعال است به خوبی استفاده می‌کنند.
وی خاطر نشان کرد: در کودکان ۸ و ۹ ساله با نقاشی ترسیم خانواده می‌توانیم افسردگی، احساس خجالت و پرخاشگری را دریابیم.