عادت های ناخوشایند بچه ها

هر کودک باید سعی کند روشی را برای کاستن هیجانات و عواطف تند خود انتخاب کند که هم باعث راحتی و آسایش و آرامش خیالش شود و هم مورد قبول جامعه و خانواده و شخصیت خود او باشد. دوران کودکی مثل بزرگسالی با استرس و فشارهای روانی گوناگون توام است. هر کودک باید سعی کند روشی را برای کاستن هیجانات و عواطف تند خود انتخاب کند که هم باعث راحتی و آسایش و آرامش خیالش شود و هم مورد قبول جامعه و خانواده و شخصیت خود او باشد.
بیشتر بچه ها عاداتی مخصوص به خودشان دارند از قبیل ناخن جویدن و یا مکیدن انگشتان. علل عمده این عادات عبارتند از:
الف) فشارهای عصبی و عصبانیت ناشی از فشارهای روحی و اضطراب و استرس.
ب) تقلید از دیگران که به صورت عادت در آمده باشد.
ج) دلواپسی. موقعیت های ترس آور و بلاتکلیفی و...
این مساله اغلب سبب نگرانی والدین می شود اما خبر خوب این است که این عادات اکثرا به خودی خود از بین می روند. اما اگر شما از آن دسته والدینی هستید که در این زمینه بیش از حد نگرانید و احساس می کنید باید به کودکتان کمک کنید که هر چه سریعتر عادتش را ترک کند می توانید راهکارهای پیشنهادی ما را به کار بندید.



● چه چیز عادت است ؟

عادت یک الگوی رفتاری است که تا وقتی که کودکتان تقریبا بدون فکر و اختیار آن را انجام می دهد مرتبا اتفاق می افتد.
اگر بچه ها کاری را مدام تکرار کنند به عنوان مثال موهایشان را بارها و بارها بکشند این یک عادت به حساب می آید.
در اغلب موارد عادات کودکان سبب نوامیدی و آزار والدین می شود اما معمولا جای هیچ نگرانی نیست.
عادات کودکان معمولا شامل لمس کردن و یا ور رفتن با قسمتی از صورت یا بدنشان است.
گاهی اوقات آنها از عاداتشان مطلعند وبا اختیارآن را انجام می دهند گاهی بی اختیار و آگاهی آنها را انجام می دهند.
تعدادی از عادات معمول و متداول در بچه ها عبارتند از:
▪ مکیدن یکی از انگشتان.
▪ جویدن ناخن ها یا کندن پوست اطراف آنها.
▪ پیچاندن یا کشیدن موها.
▪ جویدن اشیا از قبیل مداد و لباس هایشان.
▪ دندان قروچه.
▪ بالا کشیدن بینی.



● چرا این عادات در کودکان ایجاد می شوند؟
عادت ها می توانند مایه تسلی و آرامش کودکان شوند. مکیدن مثال خوبی در این زمینه است. به محض این که کودکان نوپا مرحله نوزادی را پشت سر می گذارند عادت هایی نظیر انگشت مکیدن می تواند راهی برای تسکین استرس و اضطراب در آنها باشد. اما استرس و اضطراب همیشه دلیل بر عادات کودکان نیست.

گاهی این عادات متعاقب ملالت و خستگی در افراد ایجاد می شوند. یعنی این رفتار عادت گونه می تواند یک منبع سرگرمی برای کودک باشد. برای مثال یک مطالعه در زمینه جویدن ناخن در کودکان نشان می دهد وقتی که آنها در حال تماشای تلویزیون هستند یا هیچ کاری انجام نمی دهند نسبت به وقتی که احساس تشویش و نگرانی می کنند این عادت در آنها متداول تر است.
گاهی اوقات عادت ها رفتارهایی هستند که شروعشان با دلایل کاربردی و مفید همراه است ولی با اتمام آن دلایل این عادات از بین نرفته و همچنان ادامه می یابند برای مثال بچه های کوچک وقتی که سرما می خورند اغلب بینی شان را به منظور تمییز کردن بالا می کشند اما عادت بالا کشیدن بینی حتی با تمام شدن سرما خوردگی هم در بعضی از آنها باقی می ماند.
نکته دیگر حائز اهمیت این است که خود شما والدین عزیز یک الگوی بسیار موثر برای کودکتان هستید که نقش بسیار زیادی در این زمینه خواهید داشت. اگر دیدید کودکتان یک عادت را شروع کرد احتمالا باید از خودتان بپرسید که آیا این یکی از عادت های خودتان هست یا نه. برای مثال مطالعات نشان داده اند که عادت ناخن جویدن در یک خانواده می تواند نسل به نسل تکرار شود.
بعضی از بچه ها عادات و رفتارهایی غیرمتداول دارند که گرچه به نظر می رسد با آنها احساس راحتی می کنند اما اندکی غیرمعمول به نظر می رسند از جمله عادات غیرمتداول می توان از تکان و جنبش بدن چرخش سر و یا کوبیدن سر به جایی نام برد که معمولا در سنین ۱۸ ماهگی به خودی خود از بین خواهند رفت.
در این بین آنچه اهمیت دارد این است که شما باید از رفتارهایی که شبیه یک عادت به نظر می رسند اما ممکن است علت های پزشکی داشته باشند آگاه باشید. برای مثال کارهایی که شروعش توسط کودک به طور ناگهانی اتفاق می افتد و با کج خلقی و احتمالا تحریک پذیری از جانب او همراه است مثلا کشیدن یا ضربه زدن به گوش می تواند نشانی از عفونت گوش و یا دندان در آوردن باشد.



● شکستن عادت ها
بیشتر عادت های کودکانه به خودی خود از بین می روند. اما اگر عادت کودک شما با انجام هر روزه اش ایجاد مزاحمت و نگرانی می کند ایجاد خجالت و شرمساری می کند یا حتی سبب ایجاد ضرر و زیانی برای شما یا خودش می شود باید در این زمینه کاری انجام دهید و او را در ترک این عادت یاری کنید.
برای مثال مکیدن انگشت شست و یا سایر انگشتان عادتی نرمال و متداول است. اما ممکن است فرزندتان همیشه و مدام این کار را انجام دهد. اگر این کار سبب ایجاد مشکل و اختلال در صحبت کردن یا خوردن او شود یا این که کودکتان به خاطر این عادت مورد تمسخر و اذیت و آزار دوستان و همسالانش قرار گیرد زمان این است که دیگر این عادت را ترک کند.



● راهکارهایی برای کمک به ترک عادت کودکان
یک یادآوری ملایم و مهربانانه می تواند کافی باشد. دقت کنید که لحن گفتار شما در حرف شنوی کودک بسیار موثر خواهد بود. عصبانیت و واکنش غیر صحیح از جانب شما ممکن است او را در انجام عادتش حریص تر کند.
گاهی اوقات تمرکز و حساسیت بیش از حد روی یک عادت و توجه زیادی معطوف آن نمودن ممکن است اوضاع را بدتر و وخیم تر کند. اما همه اینها بستگی به این دارد که کودکتان در برابر توجه و واکنش شما چه احساسی دارد و چه واکنشی نشان می دهد.
سعی کنید فرزندتان را در طول اوقات فراغت و استراحتش به انجام کار دیگری تشویق نمایید. برای مثال می توانید او را به بازی کردن با یک اسباب بازی که قسمت های متحرک و جداشونده دارد مثل پازل و یا خانه سازی و یا حتی گیم های دستی تشویق کنید.
سعی کنید بفهمید که چرا کودکتان این عادت را انجام می دهد و بسته به آن چاره ای دیگر بیندیشید. مثلا اگرکودک از شدت داشتن ادرار و یا مدفوع به خود می پیچد وخود را تکان می دهد اما از رفتن به دستشویی امتناع می ورزد به جای این که فقط به گفتن این که برو به دستشویی اکتفا کنید می توانید بگویید فکر نمی کنی نیاز به رفتن به دستشویی داری؟ فکر کن و به من بگو.
عادت ها گاهی به صورت جفت به جفت با هم می آیند مثلا مکیدن انگشت و کشیدن یا پیچاندن موها و اگر شما موفق شوید کودک را به ترک یکی از آنها وادارید دیگری به خودی خود متوقف خواهد شد. در مورد این مثال اگر مکیدن انگشت را در کودک متوقف کنید دست از کشیدن موهایش نیز برخواهد داشت.
تمجید و تحسین کردن کودک در ترک عادات بسیار موثر خواهد بود.
چه موقع باید در مورد عادات کودکان نگران شد و راهکارهای خاصی برای ترک آنها جستجو نمود؟
در حدود ۳ سالگی مکیدن انگشتان و مخصوصا انگشت شست برای رشد و نمو دندان ها ایجاد مشکل خواهد کرد. اگر کودکتان در این سنین هنوز به این عادت وابسته است با پزشک و یا یک داروساز در مورد بکارگیری سایر شیوه ها صحبت کنید. از قبیل مشمع های چسبدار و یا محلول های رنگی که روی انگشت کودک زده می شود و در صورت خوردن آن مشکلی برای کودک ایجاد نمی شود.
اگر نگرانید که مکیدن انگشت مشکلی برای فرزندتان ایجاد کند می توانید نزد دندان پزشک رفته و در مورد بکارگیری یک حائل سقف دهان با او مشورت نمایید. این وسیله مک زدن به انگشت شست و سایر انگشتان را برای کودک مشکل خواهد نمود.
اگر حدس می زنید که تشویش و اضطراب یا نگرانی ممکن است دلیلی برای عادت کودکتان باشد در وهله اول باید به دلیل این اضطراب و نگرانی رسیدگی نمایید. با پزشکتان در مورد مراجعه به یک متخصص مشورت کنید. مطمئنا یک روانپزشک راهکارهای علمی تر و مناسب تری در حل این مشکل به شما ارائه خواهد نمود.
رابطه عادات و عدم توانایی در کودکان: بچه هایی که در برخی موارد دچار عدم توانایی هستند بیشتر مستعد ابتلا به عادت ها می باشند و عادت ها بیشتر در آنها به چشم می خورد. در این موارد یک روانشناس یا سایر متخصصانی که در زمینه ناتوانی در کودکان تجربیاتی دارند قادر خواهند بود در بدست آوردن اطلاعات بیشتر و جامع تر شما را یاری نمایند.


● عادت یا تیک عصبی راه های تشخیص این دو از یکدیگر؟
واکنش های عصبی یا تیک با آنچه ما عادت می نامیم متفاوتند. تیک ها اسپاسم های ماهیچه ای هستند که منجر به حرکات متناوب و نامنظم می شوند و به نظر می رسد که خارج از کنترل کودک هستند. برای مثال چشمک زدن های مکرر تکان ناگهانی صورت و تکان های شانه یا بازوها. در اکثر مواقع تیک ها حاصل از اختلالات سلامتی از قبیل سندرم تورت Tourette syndrome یا استرس و نگرانی می باشند. آنچه لازم به ذکر است این است که کودک ممکن است قادر باشد یک تیک عصبی را برای مدت کوتاهی کنترل نموده متوقف نماید اما به محض این که کودک فکر کردن در مورد آن را متوقف نماید و کنترل آن را از یاد ببرد دوباره باز خواهد گشت. اگر احساس می کنید که این تیک عصبی سبب اندوه اضطزاب و پریشانی فرزندتان شده بهترین کار این است که از یک روانشناس یا پزشک متخصص یاری بخواهید.
در اینجا به ذکر راهکارهایی جهت کمک به بهبودی برخی اختلالات عادتی در کودکان می پردازیم:
▪ ناخن جویدن:
ـ یک اختلال عادتی در کودکان زیر ۶ سال می باشد.
ـ البته گاهی در بزرگسالان نیز دیده می شود.
ـ میزان شیوع ناخن جویدن در دخترها بیشتر از پسرهاست.
ـ براساس تحقیقات شروع این اختلال از ۳ تا ۶ سالگی است و در ۱۰ تا ۱۵ سالگی به اوج خود می رسد.
ـ بیشتر کودکان مبتلا به این اختلال را کودکان ۱۰ تا ۱۲ ساله تشکیل می دهند.



● توصیه های لازم جهت بهبودی اختلال جویدن ناخن در کودکان
الف) به جای پرداختن به عمل شخص به خود او توجه کنید و علت را از بین ببرید.
ب) توجه به بهداشت روانی کودک.
پ) پرداختن به فعالیت های مورد علاقه کودک مثل فعالیت های علمی فرهنگی هنری و ورزشی.
ت) تقویت کردن روحیه مثبت در فرزندان.
ث) پاداش و تحسین در صورت ترک اختلال مزبور.
ج) ریشه ناراحتی مثل اضطراب ترس شرم احساس حقارت و... را شناسایی و رفع کنید.
چ) از سرزنش و تنبیه کودک بپرهیزید.
ح) برای پیشگیری از بیماری های عفونی مثل اسهال و بیماری های انگلی ناخن های کودک را کوتاه و تمیز نگه دارید.
خ) به علت جویدن ناخن در کودک ایجاد استرس و ترس نکنید زیرا باعث تشدید این امر می شود.
د) عدم استفاده از داروهای تلخ و بدمزه روی ناخن های کودک به علت تاثیر روانی آن روی کودک و ایجاد تنفر از دارو و پزشک در او.
ذ) زمانی که دست فرزندتان به سوی دهانش می رود دقت کنید که محرک هایی را که باعث این عمل شده ارزیابی و شناسایی کنید.
ر) یک مشغولیت فرعی برای کودک ایجاد کنید مثل خمیر بازی، توپ بازی، پازل، کاردستی، نقاشی خانه سازی و...
ز) به کودک انگیزه های مثبت برای ترک جویدن ناخن بدهید مانند وعده هدیه ای زیبا مثل لاک، یک جفت دستکش یا یک حلقه یا انگشتر زیبا برای دختران و برای پسرها ناخن گیر، ذره بین برای دیدن ناخن ها و...
ژ) از دست های کودک عکس بگیرید تا با مقایسه آنها در طول دوره ترک عادت و پس از بهبود وضعیت ناخن ها آشکار شود. مکیدن انگشت شست در کودکان:
به طور کلی مکیدن انگشت شست در کودکان و خردسالان امری طبیعی است. این کار باعث آرامش آنها می شود.
ولی اگر بعد از ۶ سالگی باز هم این عمل ادامه یابد احتیاج به درمان دارد. در این گروه از بچه ها علت مکیدن شست ممکن است عصبانیت، خشم، ناراحتی، بی حوصلگی، شرم یا خستگی باشد. در کودکان بالاتر از شش سال مکیدن انگشت شست عوارضی چون ناهنجاری های استخوان فک، به هم ریختگی ردیف دندان ها و آرواره ها را بدنبال دارد.


● توصیه هایی جهت رفع اختلال مکیدن شست در کودکان
الف) در ماه های اول زندگی شیر خوار از دندان گیر استفاده کنید.
ب) زمان شیر خوردن و مکیدن شیشه شیر را زیاد کنید. برای این کار می توانید از سر شیشه با سوراخ کوچک تر استفاده کنید.
پ) برای ترک عادت کودک به او فشار نیاورید و از تذکرهای پی در پی بپرهیزید.
ت) حمایت روانی باعث می شود که کودک در ناملایمات و سختی ها و نگرانی ها مقاومت و تحمل بیشتری پیدا کند.
ث) از استفاده مواد تلخ و بد مزه و تند بروی انگشت دست بپرهیزید.
ج) از او بخواهید در مورد مشکلات یا نگرانی هایش با شما صحبت کند.
چ) سعی کنید ساعت های طولانی دست های کودک را مشغول نگه دارید. کارهایی مانند نقاشی سفالگری، کاردستی و... می تواند موثر باشد.
ح) تماس بدنی، نوازش و آرامش دادن از نگرانی ها و اضطراب او می کاهد.
خ) هنگامی که کودک انگشتش را می مکد بدون اشاره به این مطلب او را جلوی آینه ببرید.
د) هیچ گاه دچار احساس ناکامی و شکست نشوید زیرا این حس به کودکتان منتقل می شود. با افکار مثبت خود روحیه عزت نفس و خود باوری را در فرزندتان تقویت نمایید.
ذ) اگر کودک به سنی رسیده باشد که بتواند تمرین های آرام سازی، تنفس های عمیق و تمرین رهاسازی عضلات و تمرین های یوگا را انجام دهد با او به این تمرین ها بپردازید.
ر) این عمل را تا حدودی نادیده بگیرید. اظهار نظر چه مثبت و چه منفی در این مورد مشکل را تشدید می نماید.
ز) هنگام مکیدن شست او را در آغوش نگیرید. برعکس بعد از توقف مکیدن شست این کار را انجام دهید.
ژ) بهداشت انگشتان دست کودک را رعایت نمایید.
س) در پایان هر هفته پاداش یا جایزه ای برای ترک این عادت در نظر بگیرید. این پاداش حتما نباید شیئ باشد می توانید او را به پارک، سینما، شهر بازی و... ببرید یا کتاب مورد علاقه اش را برای او بخوانید.



● پیشنهادات موثر برای مقابله با این عادت در کودکان

الف) ابتدا ریشه و علت نگرانی کودک از آلودگی دست ها یا وسایلش را جستجو کنید.
ب) در مورد نظم و ترتیب بیش از حد از کودک بپرسید چرا ردیف بودن وسایل روی میز و یا سر جای خاص قرار گرفتن وسایل در کمد و... برایش اهمیت زیادی دارد؟
پ) با عقاید نادرست کودک مقابله کنید. به او بگویید با خود تکرار کند که یک آلودگی کوچک روی دست من برایم زیانی ندارد.
ت) داستانی برایش تعریف کنید و در آن داستان مطرح کنید که قهرمان اصلی آن هر وقت عصبانی می شد یا ناراحتی فکری داشت مشغول شستن می شد و آنقدر این عمل را تکرار می کرد که روزش تمام می شد و از تمام فعالیت ها و تفریحات خود باز می ماند.
ج) فهرستی از رفتارهای منطقی و عاقلانه تهیه کنید و در اختیارش قرار دهید و به ازای انجام هر مورد به او پاداش دهید. به طور مثال لیست مورد نظر می تواند شامل موارد زیر باشد: شستن دست ها قبل از هر وعده غذایی، تمیز و مرتب کردن اتاق دو بار در هفته به جای دو بار در روز و...

مهارت خودشناسی در نوجوانان و جوانان

شناخت آدمی از شخصیت خویشتن، همچون منشور کثیرالاضلاعی است که شامل جلوه ها و منظره های متنوع و متعددی می باشد. اگر چه احاطه فرد به همه جوانب خویشتن خود، مقدور نیست ولی برخی از مهمترین جنبه های خودشناسی عبارتند از:


1. معرفت نسبت به تواناییها و قابلیتها و استعدادهای درونی

چنانچه این مرحله از شناخت برای انسان حاصل شود، راهنمای مطمئن و قابل اعتمادی برای جهت گیریهای جوانان در زندگی خواهد بود و علاوه بر آن، شناخت تواناییهای درونی، زمینه ساز اعتماد به نفس نسل جوان می باشد و عامل بازدارنده ای نیز در برابر شکستهای احتمالی روحی خواهد بود.

2. معرفت نسبت به ویژگیهای رشد و تحول (خصائص سنّی)

با توجه به اینکه انسان در هر مرحله از دوران رشد، واجد ویژگیها و صفات خاصی می باشد، شناخت جوانان در این زمینه، می تواند به لحاظ تطبیق دادن جلوه های رفتاری با معیارهای رشد، ذهن نسل جوان را آرامش خاطر ببخشد و اطمینان بیافریند. به عنوان مثال جوانی که می داند از ویژگیهای این دوران، «خواهشهای متضاد» است، نسبت به جوان دیگری که فاقد چنین آگاهی می باشد، ساده تر و سریعتر می تواند با خود کنار آید.

3. معرفت نسبت به نیازهای اساسی روانی

لازم به ذکر است که نیازهای انسان به طور عمده شامل نیازهای اولیه و نیازهای ثانویه می باشد. نیازهای اولیه یا فیزیولوژیک (زیستی) عبارتند از نیاز به آب، غذا، اکسیژن، استراحت، خواب و برخی نیازهای غریزی دیگر، که معمولاً میان انسان و حیوان، مشترک می باشد.
نیازهای ثانویه، عبارتند از: نیاز به ایمنی (امنیت خاطر)، نیاز به ابراز وجود، نیاز به داد و ستد عاطفی، نیاز به پیشرفت و موقعیت، نیاز به معناجویی، نیاز به تعلق (وابستگی) و در نهایت نیاز به خودشکوفایی یا تحقق خویشتن، و چنانچه این نیازها به خوبی تأمین شود، علاوه بر آرامش درونی، حسّ اطمینان به دیگران نیز رشد نموده و رویکرد مثبتی نسبت به دنیا در آدمی ایجاد می کند. بدیهی است، این آثار زمانی تحقق می یابد که در نخستین مرحله، جوان به درستی نیازهایش را بشناسد و حد فاصل میان نیازهای منطقی را از نیازهای غیر ضروری، تمییز دهد.

4. معرفت نسبت به ضعفها و ناتوانیها و محدودیتهای وجود خویشتن

این مرحله از خودشناسی، آدمی را قادر می سازد تا به تدریج با غلبه بر ضعفهای موجود، راه رشد و کمال خود را هموار نماید. لازم به ذکر است، این مرحله، نیاز بیشتری به جرأت و توانایی روحی دارد تا در پرتو آن، بتوان بر ضعفهای درونی غلبه نمود.

تأثیر عملی خودشناسی

انسان، موجودی غایتگر است و هر اقدامی را به جهت رسیدن به مقصودی انجام می دهد، که غالباً چنین مقصودی در جلب منفعت و یا دفع ضرر، خلاصه می شود. حال باید دید که چه آثاری بر خودشناسی مترتب است تا جوانان با انگیزه قویتری در دستیابی بدان و در نتیجه کسب هویت، تلاش نمایند.

1. خودشناسی در مقایسه با سایر معرفتها، مفیدترین آنهاست و همین مضمون در برخی روایات نیز آمده است که دلالت بر سودمندترین نوع شناخت دارد. یکی از وجوه مفیدتر بودن خودشناسی، نسبت به دیگر معرفتها این است که نگرش آدمی را نسبت به پدیده های جهان هستی، انسانها و خالق جهان متحول می نماید و به عبارت دیگر شناخت انفسی (دنیای درون)، مقدمه و زمینه ای برای شناخته آفاقی (جهان برون) می باشد.

2. خودشناسی، به شاخت قوتها و ضعفهای آدمی، منجر شده و در نتیجه، سطح انتظارات انسان از خویشتن به حد متعادل می رسد. زمانی که تعادل لازم و منطقی میان انتظارات آدمی از خویشتن و توانائیهایش برقرار شد، آرامش خاطر بر او مستولی می شود.
از دیدگاه روانکاوی، کسانی که حسّ «عناد به خود» داشته و موجبات آزار خویشتن را فراهم می نمایند، غالباً آنهایی هستند که از خود بیش از اندازه، انتظار دارند و چون این گونه انتظارات افراطی معمولاً برآورده نمی شود، به شدت خود را مورد ملامت قرار داده و در نتیجه نیروی روانی خویش را کاهش می دهند و آمادگی اولیه را برای ابتلاء به مشکلات عصبی و روحی به دست می آورند.

3. همان گونه که اشاره شد، انتظارات متعادل از خویشتن از آثار منطقی «خودشناسی» است و این امر به نوبه خود، منجر به سازگاری شخصی (سازگاری با خویشتن) می شود. معمولاً درباره این افراد چنین گفته می شود: «آنها با خود در یک تفاهم نسبی بسر می برند.»

4. سازگاری با خویشتن به نوبه خود، منجر به سازگاری اجتماعی (سازگاری با دیگران) می شود، به این معنا که فرد به سهولت می تواند در مناسبات اجتماعی، حدود اختیارات و آزادی دیگران و نیز قلمرو وظایفش را به درستی شناخته و بدان ها عمل نماید. و همین پدیده، موجب رفتار سازگارانه او با محیط اجتماعی می شود. عبارت معروف «اگر آدمی با خویشتن بسازد و کنار بیاید، قادر به سازگاری با دیگران نیز خواهد بود» مشحون از حکمت است.

5. از نگاهی دیگر، خودشناسی، مقدمه ای برای خداشناسی است. به این مفهوم که شناخت واقعی خویشتن، زمینه توجه به خالق خویشتن یعنی خداوند حکیم را فراهم می آورد.

6. و در نهایت، خودشناسی، راه را برای خودسازی هموار می کند. الکسیس کارل می گوید: «فایده عملی خودشناسی، احیاء و نوسازی خویشتن است.»


طرحی ساده برای خودشناسی

نوجوانان و جوانانی که در عنفوان بهار زندگی شان، به موضوع مهمی همچون خودشناسی علاقمند شده و گام در این وادی می نهند، در حقیقت باید چنین گرایشی را سرآغاز کمال و پیشرفت روحی و فکری خود بدانند، و مطلع باشند که خودشناسی، علاوه بر اینکه مقدمه خداشناسی است، زمینه ساز رشد و تعالی، نیز محسوب می شود. اینک با طرح چند پرسش ذیل می توان، به صورت عملی جوانان را در زمینه خودشناسی یاری نمود:


1. آیا به روشنی می دانم که چه جنبه های خوب و سازنده ای در شخصیت من وجود دارد؟

2. آیا توانسته ام این جنبه های مورد نظر را پرورش داده و به تقویت و توسعه آنها اقدام کنم؟

3. تا چه اندازه به جنبه های منفی خود، آگاهی دارم؟

4. آیا شجاعت روحی لازم را برای پذیرفتن آنها دارم؟

5. آیا سعی می کنم که هر روز یکی از جنبه های منفی را در وجود خود محو نموده و مجموعه آنها را تقلیل دهم؟

6. آیا تا به حال کاری کرده ام که به نفع خود و ضرر دیگری (دیگران) باشد؟


7. آیا تا به حال عملی انجام داده ام که به ضرر خود و نفع دیگری (دیگران) باشد؟

8. آیا در تفکرات خود، بیشتر به دیگران می اندیشم و یا در افکار شخصی خود غوطه ورم؟

9. آیا چنانچه تذکّر خیرخواهانه ای از یکی از دوستانم در مورد نقاط منفی ام، دریافت نمایم، با روی خوش از آن استقبال خواهم نمود؟

10. و بالاخره آیا توانایی آن را دارم که افکار خود را مرتب نموده و اولویت آنها را مشخص کنم؟

پاسخهای روشن و منصفانه به این سؤالات، می تواند «هویت فردی» جوانان را شفافتر نموده و آنان را در راه نوسازی شخصیت، مدد برساند.

کودکان آینه‏ رفتارهای والدین و بزرگترها

چشمان کوچکی هستند که شب و روز شمارا نگاه می کنند.

گوشهای کوچکی هستند که هرچه می گویید،زود می شنوند.

دستان کوچکی هستند که مشتاقند هر آنچه اجام می دهید،انجام دهند.

و کودک در رویای روزی است که مثل شما شود.

شما الگوی دوست کوچک ما هستید و از همه ی دانایان،دانا ترید.

در ذهن کوچکش، اصلا به شما مظنون نیست، هر آنچه را بگویید و انجام دهید،باور می کند،او مثل شما حرف می زند و کار می کند و وقتی بزرگ شد،درست مثل شما خواهد بود.


دوست کوچک ساده لوحی ست که فکر می کند همیشه حق با شماست.

با چشمانی همیشه باز،شبانه روز نظاره گر شماست. و شما هرروز با کارهای خود برای او سرمشقی به جا می گذارید،

برای پسر کوچکی که منتظر است در آینده همانند شما شود.


نتیجه:

مواظب رفتارشان باشید
استعداد تقلید در کودکان خیلی زیاد است . آن ها همانند مهارت های شناختی استعداد تقلید کردنشان نیز پیشرفت می کند . کودکان در این سن درست مانند رایانه هر چیزی را که یاد بگیرند بر زبان می آورند و یا انجام می دهند .
حافظه بیشتر کودکان خالص و پاک است . آن ها در سن 14 ماهگی قادر هستند که کلمات و اعمالی را که هفته ها و یا ماه ها بیش دیده و شنیده اند را انجام دهند . هنگامی که فرزندتان در سن تقلید کردن و کپی برداری از رفتار شما است .
سعی کنید بهترین الگوی رفتاری برای او باشید . یک روز در ماشین متوجه شدم که فراموش کردم چیزی را بیاورم و زیر لب غرغر کردم . درست یک لحظه بعد صدایی از عقب ماشین شنیدم که دقیقاً کلمات مرا بر زبان آورد ... با همان لحنو صوتی که من گفته بودم . وقتی کودکان شروع به حرف زدن می کنند . در حقیقت آن صداها ،‌ کلمات و واژه هایی را که قبلاً چندین بار شنیده اند ،‌ می گویند .

اگر می خواهید فرزندتان مودب باشد و همیشه بگوید لطفاً ‌و "متشکرم ." باید مواظب رفتارتان باشید و از این کلمات به طور مستمر در مکالمات روزمره خود استفاده کنید .
مطمئن باشید فرزندتان شاهد کلیه اعمال شما در موقع مهربانی ،‌ عصبانیت و ناراحتی می باشدو وقتی که او رفتار خوبی از خود نشان داد . حتماً از او تعریف کنید و او را به تکرار آن تشویق کنید .

چگونه یک مادر خونســرد باشیم

بیشتر ما وقتی بچه‌دار می‌شویم، سعی می‌کنیم برای فرزندمان هر کاری بکنیم و بهترین‌ها را برایش فراهم کنیم اما در این راه، گاهی استرس‌هایی به ما وارد می‌شود و حس می‌کنیم خلاصی از این استرس و رسیدن به آرامش، خود خوشبختی است.

به کار بستن توصیه‌های زیر به شما کمک می‌کند که زندگی را، البته با داشتن فرزند، آسان‌تر بگیرید!



۲۰ تا ۳۰ دقیقه اختصاصی

۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیش از دیگران از خواب برخیزید و چای بنوشید یا با آرامش مجله مورد علاقه‌تان را ورق بزنید. این کار سبب می‌شود روزتان را خوب آغاز کنید و استرس و کارهای روزمره، باعث خستگی شما نشود.



هماهنگ کردن مدرسه رفتن کودک با بچه همسایه

حتماً در همسایگی شما نیز بچه‌هایی هستند که همراه با فرزند شما به مهدکودک یا دبستان می‌آیند. با والدین آن‌ها هماهنگ کنید تا بعضی روزها فرزند شما همراه با آنان و بعضی از روزها نیز فرزند آن‌ها با شما به مهد یا دبستان برود. این کار باعث می‌شود برای چند روز در هفته، وقت اضافی بیشتری داشته باشید.




دوستی با مادران دیگر

به جای آنکه وقتی کودکتان را به پارک می‌برید تا بازی کند، روی نیمکتی تنها بنشینید یا سعی کنید با دیگر مادرها دوست شوید، به ویژه می‌توانید با کسانی آشنا شوید که فرزندانی هم‌سن و سال فرزند شما دارند. برای آشنا شدن، یکی دو جمله ساده کافی است: «چه کیف زیبایی دارید! آن را از کجا خریده‌اید» یا «چه قدر لباس کودکتان خوش رنگ و زیبا است! خودتان آن را بافته‌اید؟» و بعد می‌توانید در رابطه با مسایل کودکان صحبت کنید و با هم دوست شوید.




لحظات اختصاصی برای کودکان

تمام روز کار می‌کنید و شب نیز خسته به خانه برمی‌گردید؟ خودتان را جای فرزندتان بگذارید. در این شرایط، او چه حسی خواهد داشت و چه می‌کند؟ حتی اگر مجبورید شاغل باشید، وقتی به خانه بازمی‌گردید، تمام کارهایتان را کنار گذاشته و برای چند دقیقه‌ای به فرزندتان توجه کنید، کمی با او بازی کنید، حرف بزنید و نقاشی بکشید. جمع و جور کردن خانه، جارو کشیدن و ... را می‌توان چند ساعتی به عقب انداخت. یک روز در هفته را هم مرخصی بگیرید و به تمام کارهای خانه برسید تا استرس شما کمتر شود.




برهنه کردن پاهای کودک

گاهی اوقات باید اجازه داد که کودکان، پابرهنه روی چمن‌ها یا ماسه‌های کنار دریا بدوند؛ حتی در خانه نیز نباید سر لباس آن‌ها خیلی حساس بود. به این ترتیب، مدام مجبور نیستید تکرار کنید که: «کفشت کو؟ کجا انداختیش؟» پابرهنه بودن می‌تواند راه رفتن صحیح را به کودک بیاموزد و ماهیچه‌های پا را هم قوی می‌کند.




غذا خوردن با دست

میوه‌ها را پوست بکنید و در بشقاب بگذارید و اجازه بدهید کودک به جای چنگال، آن‌ها را با دست بخورد. تکه‌های گوشت، مرغ و پنیر را کوچک کرده و خودش به دهانش بگذارد. پس از اتمام غذا هم دستمال مرطوبی به او بدهید تا دهان، دست‌ها و صورتش را تمیز کند.




غذای حاضری جلوی تلویزیون

شاید شما هم بارها شنیده باشید که ناهار یا شام خوردن با تلویزیون روشن درست نیست و کانون خانواده را سست می‌کند. ما نیز با غذا خوردن با تلویزیون خاموش موافقیم، اما بد نیست گاهی، غذایی حاضری درست کنید و با همسر و فرزندانتان جلوی تلویزیون بنشینید و در حالی که برنامه کودک یا یک فیلم کمدی می‌بینید، آن را میل کنید.




استراحت در روز جمعه

روز جمعه اجازه بدهید همه اهل خانه تا ظهر بخوابند. صبحانه و ناهار را یکی کنید و بیرون از خانه در پارک صرف کنید، حتی می‌توانید برای راحت‌تر بودن، صبحانه سبکی بخورید و برای ناهار به رستوران بروید.

بدون قید و شرط به فرزندتــان محـبت کنید

بعضی از پدر و مادرها فرزندان‌شان را دوست دارند، اما این عشق و محبت را طوری نشان می‌دهند که انگار دوستی و محبت‌شان فقط به دلیل یکی از ویژگی‌های شخصیتی کودک است.

مثلا ممکن است کودک فکر کند، مادرش او را دوست دارد چون همیشه دختر منظم و مرتبی است یا شاید تصور کند چون از نظر درسی وضع خوبی دارد، مورد توجه والدینش قرار می گیرد. پدر و مادرها هم معمولا متوجه نمی شوند که با این کارشان، چه شرایط نامناسبی برای کودک ایجاد می شود و چقدر حس بدی در او به وجود می آید.


این در حالی است که متخصصان و کارشناسان این حوزه بارها تاکید کرده اند که عشق و محبت والدین باید بی قید و شرط باشد.


کودک باید احساس کند پدر و مادرش او را دوست دارند، همان طور که هست و همان طور که رفتار می کند البته پدر و مادر باید ویژگی های خاص و منحصربه فرد کودک را نیز به او یادآوری کنند و نشان دهند که متوجه خصوصیات خاص و مثبتش هستند، ولی این نباید باعث شود که فقط برای داشتن چنین ویژگی هایی کودک را دوست داشته باشند. البته تربیت کردن و تشویق رفتارهای خوب و پسندیده کودک موضوع دیگری است و با دوست داشتن با شروط و شرایط خاص تفاوت دارد.



عشق و علاقه والدین نسبت به فرزندان، نه تنها موجب می شود بچه ها حس بهتری داشته باشند بلکه حتی اعتماد به نفس آنها را هم افزایش خواهد داد. البته خانواده هایی که بچه های کم توان ذهنی دارند باید بیشتر به این موضوع دقت کنند، چون این بچه ها از نظر عواطف نیز حساس هستند و روحیه ای آسیب پذیر دارند.



بنابراین به جای این که با عصبانیت و پرخاش با این کودکان رفتار و آنها را مجبور کنید کارهایی را انجام دهند که شما می خواهید و به جای این که با رفتاری نامناسب با آنها برخورد کنید، خوب است تا می توانید به این بچه ها عشق بورزید و با محبت با آنها همراه شوید.




یادمان باشد این کودکان عشق و علاقه را بخوبی درک می کنند و زمانی که از شما محبت ببینند و آن را حس کنند، بهتر و راحت تر با شما ارتباط برقرار خواهند کرد.

بنابراین خوب است تا می توانید به بچه ها محبت کنید، به آنها عشق بورزید و با احترام و علاقه با آنها صحبت کنید. مطمئن باشید این کار نه تنها ضرری ندارد که حتی موجب می شود فرزندتان با مشکلات کمتری در زندگی روبه رو شود، اعتماد به نفسش افزایش یابد و مهارت های زندگی را بهتر و بیشتر بیاموزد و به کار گیرد.